نشست کودک و حق بر کودکی؛ به مناسبت روز جهانی کودک

نشست کودک و حق بر کودکی در تاریخ ۱۵ مهرماه در سالن اجتماعات دفتر کانون وکلای دادگستری تهران مرکز با حضور جمعی از اساتید و فعالان اجتماعی برگزار شد.

در این نشست آقای منصور مقاره عابد٬ وکیل پایه یک دادگستری و یکی از فعالان حوزه حقوق کودک در مجلس شورای اسلامی در سالهای پیش٬ به بررسی لایحه حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان و سیر تطورات آن پرداخت.

فاطمه اشرفی٬ مدیر عامل انجمن حامی؛ حمایت از زنان و کودکان پناهنده٬ به چهار دهه مهاجرت پناهندگان و مهاجران خارجی به کشور ایران اشاره نمودند و به ترتیب٬ سیاست ها و قوانین حوزه آموزش کودکان مهاجر و پناهنده را مورد بررسی قرار دادند. در دوره ی ابتدایی حضور٬ در دهه شصت شمسی٬ پناهندگان و مهاجران به راحتی حق تحصیل در مدارس ایران را داشتند. این سیاست در دهه ی دوم٬ دهه هفتاد شمسی٬ به دلیل افزایش ورود پناهندگان به ایران به علت شرایط ناامن کشور افغانستان٬ با فراز و نشیب هایی همراه بود. در دوره سوم پس از خروج اتحاد جماهیر شوروی از افغانستان و از اولویت پناهنده پذیری خارج شدن این کشور در لیست کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان٬ سیاست ها به سمت عودت مهاجران و پناهندگان به کشورشان معطوف گشت و محدودیت هایی برای تحصیل اتباع خارجی اعمال شد اما با رایزنی های انجمن حامی و فعالین حوزه کودک٬ نهایتا در دهه چهارم و در سال ۹۵ آیین نامه ی آموزشی با بیان فرمان مقام معظم رهبری و اصلاح شد و کودکان مهاجر و پناهنده حق تحصیل رایگان در تمام مدارس کشور را دریافت نمودند. همچنین ایشان تاکید نمودند: گرچه در سالهای اخیر همواره چالش هایی در این حوزه بوده است که اکثر آن ها بدلیل اعمال سلیقه های فردی بوده است اما باید توجه داشت که این موانع قانونی نبوده اند.

همچنین ایشان یادآوری کردند که ایران در دهه ۵۰ به کنوانسیون بین المللی حقوق پناهندگان ۱۹۵۱ و کنوانسیون الحاقی ۱۹۶۷ پیوسته است و تاکنون به آن پایبند بوده و هست.

خانم دکتر شیوا دولت آبادی٬ یکی دیگر از سخنرانان این نشست بود که درباره اهمیت «امنیت» و نقش کلیدی آن در شکل گیری شخصیت کودکان و در ادامه در بزرگسالی اشاره نمودند. ایشان جنگ و خشونت جهانی علیه کودکان در جهان را یکی از مصادیق آسیب زننده به روان کودکان و تهدیدی برای امنیت جهانی دانستند.

همچنین در حاشیه این نشست٬ نمایشگاه نقاشی کودکان کار نیز در راهروی دفتر کانون وکلا نیز برپا بود.

رنج‌های ناگزیر کودکی؛ مقاله ای از فاطمه اشرفی مدیرعامل انجمن حامی به مناسبت روز جهانی کودک

وقتی سخن از کودکان به میان می‌آید بخشی از آنها وضعیت کاملا متفاوتی دارند. جدی‌ترین گروه هدف ما کودکان مهاجر و پناهنده هستند که ترک وطن‌شان اغلب ناشی از مناقشات مسلحانه و مهاجرت‌های اجباری بوده است. آمار این کودکان در دنیا به چند ده میلیون نفر می‌رسد و متاسفانه کودکانی را که درگیر این موضوعات می‌شوند و در طبقه کودکان پناهنده قرار می‌گیرند ، می‌توان به عنوان پررنج‌ترین و مظلوم‌ترین کودکان شناخت. بسیاری از اینها اصلا کودکی را درک نکرده‌اند و در بسیاری موارد به دلیل ناملایمات و مشکلات عدیده‌ای که در مسیر زندگی‌شان قرار می‌گیرد اصلا دوران کودکی را به پایان نمی‌رسانند.

امروز مصادیق بسیاری از این کودکان در دنیا وجود دارد؛ کودکان جنگ‌زده سوری، یمنی و کودکان فراوانی که در جریان مناقشات مختلف مسلحانه داخلی و خارجی کشورهای آفریقایی قرار دارند. به این خشونت‌ها باید رنج‌های ناشی از سوءتغذیه و عدم دسترسی به بهداشت و آموزش مناسب و در مواردی از دست دادن تمام یا بخشی از خانواده را هم باید افزود، کودکانی که خانواده‌های‌شان را از دست می‌دهند دیگر عنصر مهرآوری را در زندگی‌شان ندارند و باید به تنهایی با ملایمات بعدی زندگی روبه‌رو شوند. اگر بخواهیم به کشور خودمان بازگردیم و نگاهی به کودکان مهاجر و پناهنده‌ای بیندازیم که درون مرزهای ایران قرار دارند باید بگوییم که بخش عمده آنها را کودکان افغانستانی و عراقی تشکیل می‌دهند. بخش عمده‌ای از پناهندگان افغانستان از سال ۲۰۰۳ به بعد به کشورشان بازگشتند ولی جنگ‌های مداوم، درگیری‌های داخلی و ناامنی‌های روبه گسترشی که کماکان در افغانستان وجود دارد، در کنار نبود ساختار اجتماعی، اقتصادی و رفاهی مناسب در این کشور باعث شده تا روزبه‌روز جمعیت بیشتری از شهروندانش به سمت مهاجرت و آوارگی خارج از مرزها سوق داده شوند. با توجه به اینکه ما اولین مرز همسایه با افغانستان هستیم بسیاری از آنها به صورت دایم یا موقت ساکن ایران می‌شوند. تا زمانی که اینها بتوانند وضعیت ثابت و حقوق اجتماعی پیدا کنند و خودشان را با هویت و ارزش‌های متفاوت جامعه میزبان عادت دهند و رنج‌های ناشی از فضاهای بیگانه‌ستیزی (که متاسفانه در تمامی دنیا کم‌وبیش وجود دارد) را از سر بگذرانند، کودکان هم هم‌پای خانواده‌ها و بزرگ‌ترهای خود مشغول تحمل این رنج‌ها هستند. با وجود تلاش‌های بسیار زیادی که از سوی سازمان‌های دولتی، بین‌المللی و غیردولتی برای رفع این مشکلات می‌شود، رنج‌های درونی که این کودکان تحمل می‌کنند بسیار بیشتر از آن است که حتی اعلام یک بسیج عمومی هم بتواند از آن بکاهد.

با وجود همه اینها باید به اتفاقات مثبت هم نگاه کنیم. اتفاقی که در دو سه سال گذشته رخ داد یعنی تغییر سیاست‌های آموزشی دولت در حوزه دسترسی کودکان مهاجر و پناهنده به مدرسه بود، اتفاق خوب و قابل تحسینی است که نظام آموزشی رسمی کشور و نظام پاسخ‌گویی به مطالبات اجتماعی کسانی که در حوزه سرزمینی ما ساکن هستند را در مسیر به رسمیت شناختن حقوق اولیه این کودکان قرار داده است. بسیار خوشحالم که وقتی به آمار نگاه می‌کنم، می‌بینم که ۳ سال پس از اجرای این قانون جدید شاهد رشد تقریبا دو برابری دانش‌آموزان پناهنده و مهاجر هستم. آمار دسترسی این کودکان به مدارس رسمی کشور به نزدیک عدد ۵۰۰ هزار نفر رسیده و این موضوع برای فعالان اجتماعی جای خوشحالی دارد چون می‌توانند به این فکر کنند که تلاش‌های‌شان بی‌نتیجه نبوده و در مسیر بهبود وضعیت زندگی کودکان مهاجر گام‌های موثری برداشته‌اند. چنین اتفاقاتی به ما امید بیشتری می‌دهد تا این تلاش‌ها را در حوزه‌های دیگری هم ادامه دهیم تا کودکانی که به صورت ناگزیر و ناخواسته رنج مهاجرت و آوارگی را تحمل می‌کنند، دست‌کم امیدشان برای رسیدن به آینده مطلوب بی‌پاسخ نماند و بتوانیم بستر مناسبی برای جبران ناکامی‌هایی فراهم کنیم که آنها از ابتدا یا میانه کودکی تجربه کرده‌اند.

مدیرعامل انجمن حمایت از زنان و کودکان پناهنده (حامی)

منبع: روزنامه اعتماد