حاشیه نشینی در ایران

حاشیه‌نشینی و معضلات ناتمام در سایه فقدان سیاستگذاری مناسب

متن ذیل یادداشتی از فاطمه اشرفی، مدیرعامل انجمن حامی(حمایت از زنان و کودکان پناهنده)، منتشر شده در روزنامه ایران می باشد که به حاشیه نشینی و آسیب های اجتماعی ناشی از آن ذیل عدم سیاستگذاری مناسب اشاره می نماید.

فقدان برنامه و رویکرد میان مدت و بلند مدت دولت ها برای کاستن از حجم حاشیه نشینی به دلیل نبود شناخت مناسب از موضوع در کنار ارائه برنامه های کوتاه مدتی که صرفا برای پیشبرد اهداف سیاسی به عنوان مسکن به جامعه القا شد، تنها ریشه‌ها و پایداری حاشیه‌نشینی را تقویت کرد به گونه‌ای که امروز موضوع «حاشیه‌نشینی» به یک برچسب مثبت برای حاشیه‌نشینان تبدیل شده است و عرصه‌ای برای رقابت بخش‌های دولتی؛ عمومی و سازمان‌های خیریه که حمایت‌های کوتاه مدت و غیرهدفمند خود را به گروه‌های ساکن ارائه کنند و نتیجه آن شده است که زمین‌ها و سکونتگاه‌های واقع در مناطق حاشیه‌ای از آنچنان اعتبار و اهمیتی برخوردار شوند که ساکنان حتی در صورت تخصیص سکونتگاه‌های خارج از بافت، علاقه‌ای به ترک محل نداشته باشند. چرا که عملاً نه تنها هیچگونه محدودیتی برای انجام هر اقدام و فعالیتی در این مناطق وجود ندارد بلکه در مقابل هر روز و هفته گروه‌های مختلفی از اشخاص حقیقی، سازمان‌های خیریه و مردم‌نهاد و نیز دستگاه‌های عمومی به اندازه کافی خدمات مختلف حمایتی، آموزشی، بهداشتی و… را به صورت داوطلبانه در این مناطق توزیع می‌کنند. (سکونتگاه‌های غیررسمی حوالی کوره‌های محمودآباد که در سال‌های اخیر بشدت رشد کمی و جغرافیایی کرده است نمونه‌ای از تلاش‌های بی‌پایان گروه‌های دانشجویی، جهادی، غیردولتی، خیرین و حتی سازمان‌های عمومی همچون شهرداری است که با هدف کاهش فقر ساکنان وارد شده اما به‌دلیل عدم برنامه آینده‌نگر و منسجم، عملاً به تثبیت و پایداری این مناطق کمک کرده‌اند.)اصولاً پدیده حاشیه‌نشینی با عدم دسترسی‌ها و محرومیت‌ها اعم از خودساخته یا اجباری پیوند دارند که به‌دلیل فقدان برنامه‌های جامع و مانع برای رفع این پدیده و حتی جلوگیری از تزاید آنان، عملاً این پدیده را وارد چرخه بی‌انتهایی کرده است که نه تنها فقر اقتصادی را تشدید کرده بلکه ابعاد دیگری از فقر اجتماعی، هویتی و فرهنگی را نیز دامن زده است. چرا که اصولاً «طرد شدگی» از جمله ملزومات ساکنان این جوامع هستند، که می‌تواند بدون هر گونه محدودیتی، گروه‌های اقلیتی اجتماعی و اقتصادی طرد شده در سایر محیط‌های اجتماعی را در کنار هم گرد آورد. عدم تفکیک اجتماعی در میان جوامعی که بدون هر گونه ساخت مشخصی در کنار هم زندگی می‌کنند، بستر مناسبی برای انتقال یا تقلید خرده فرهنگ‌های هر گروه در میان دیگری است. به عبارت دیگر تنها سرمایه اجتماعی این گروه‌ها که همان خرده فرهنگ‌های رایج است، بدون هر گونه محدودیتی میان سایرین توزیع و بعضاً به فرهنگ غالب تبدیل می‌شود که با توجه به نرخ بالای فرزند‌آوری و سطح دسترسی‌های فراوان گروه‌ها با یکدیگر، انتقال نسلی ارزش‌ها و خرده فرهنگ‌های حاکم هم بسرعت انجام و تثبیت می‌شود و به عبارت دیگر عملاً در مسیر زمان چرخه حاشیه‌نشینی نه تنها قطع و کوتاه نشده است بلکه عملاً با بازتولید و گسترش آن روبه‌رو هستیم.نکته دیگر اینکه مهاجرت از جمله شاخص‌های غیر قابل انکار پدیده حاشیه‌نشینی است. مهاجرت از روستا به شهر یا شهرهای کوچک به بزرگ و حتی در سال‌های اخیر به‌دلیل چالش‌های اقتصادی در کشور، مهاجرت دهک‌های میانی از درون شهرهای بزرگ به مناطق حاشیه که زندگی گریز‌ناپذیر گروه‌هایی از جوامع شهری را به خود اختصاص داده است. در این میان گروه‌های انسانی دیگری که این روزها مشتریان پرو پاقرص مناطق حاشیه‌ای هستند را مهاجرین خارجی با اکثریت مهاجرین افغان تشکیل می‌دهند. مهاجرینی که غالباً به‌دلیل ورود و اقامت غیرقانونی در کشور و نداشتن مدارک قانونی، امکان دسترسی آسان به خدمات حمایتی، ادغام اجتماعی آسان‌تر در میان جوامع پایین دست از جامعه میزبان، فقدان  حوزه‌های نظارتی و….. محیط‌های جغرافیایی حاشیه را بر سایر مناطق ترجیح می‌دهند. (در نتیجه فقدان سیاست مهاجر‌پذیری در کشور و در غیبت و اقدام دستگاه‌های نظارتی در کشور، شاهد تخلیه بسیاری از روستاهای پیرامون شهرهای بزرگ از روستاییان ایرانی و جایگزینی آنها با اتباع خارجی هستیم و از سوی دیگر جاری شدن و نهادینه شدن خرده فرهنگ‌های   سنتی و خاص آنها در میان گروه‌های فرودستی است که به‌دلیل فقدان انسجام هویتی و اجتماعی مناسب بشدت در معرض انتقال ارزش‌ها هستند. کودک همسری، ازدواج‌های اجباری، نرخ بالای زاد و ولد، خشونت‌های خانگی، قاچاق انسان و بویژه قاچاق کودک، حاکمیت مرد سالارانه در خانواده و….. را می‌توان در این بخش یاد کرد)به حسب نوع فعالیت و دغدغه‌های جاری نه تنها به صورت جدی نگران وضعیت زنان و کودکان ساکن در این مناطق هستم که عملاً در تله بی‌انتهای فقر گرفتار آمده‌اند بلکه بیشتر نگران بی‌برنامگی‌ها و بی‌تصمیمی‌های رایج در دستگاه‌های اجرایی و عمومی کشورم که حتی اگر طرح یا برنامه‌ای هم داشتند به‌دلیل رویکرد و نگاه از بالا به پایین به پدیده‌های اجتماعی و عدم کفایت پشتوانه‌های کار علمی و تحقیقات محیطی نه تنها به نتیجه‌ای نرسیده است بلکه بر عمق فجایعی که قربانیان ساکن در این مناطق تحمل می‌کنند، افزوده است چرا که توان برنامه‌ریزی و اقدام نه برای حالشان داشته‌ایم و نه برای آینده و از این روست که شرایط اجتماعی و محیطی عملاً شکاف اجتماعی و هدایت گروه‌های انسانی به سوی ناهنجاری‌ها و آسیب‌ها را دامن زده است و به قول مرتون، نظریه‌پرداز آسیب‌های اجتماعی: «وقتی راه‌های مشروع رسیدن به یک ارزش، قابل دسترسی نباشد، راه‌های غیرمشروع برای رسیدن به آن ارزش‌ها شکل می‌گیرد.» و از این روست که به نظر می‌رسد حیات و زندگی اجتماعی در این مناطق، دقیقاً مصداق همین کلام است. چرا که به طور مثال یکی از ریسک پذیرترین فعالیت های اقتصادی فروش و تهیه مواد مخدر و هزاران اقدام دیگری است که جرم انگاری شده است.توجه جدی به این پدیده که متأسفانه آمار رسمی حکایت از یک جمعیت ۲۰ میلیونی در سطح کشور دارد و بازنگری در برنامه‌هایی که با وجود هزینه‌های گزاف تاکنون به نتیجه‌ای نرسیده است، تعریف مفاهیم و ارزش‌های مشترک میان دولت و سازمان‌های غیردولتی و در نتیجه همسویی برای اقدام و دسترسی به اهداف و نتایج مشترک، تعریف برنامه‌های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت توانمند‌سازی در حوزه‌های اجتماعی و اقتصادی جوامع محلی، تجمیع منابع و ظرفیت‌های دولتی، غیردولتی و عمومی و مهمتر از آن توجه جدی و اصولی به روستاها و مناطق محروم کشور به منظور جلوگیری از مهاجرت‌های اجباری و ایضاً تعریف و تدوین سیاست‌ها و استراتژی مهاجر‌پذیری خارجی برای جلوگیری از تشدید و تحمیل جمعیت بیشتر و… می‌تواند هم در کوتاه مدت فرصت‌های پرداختن به پدیده معلولی چون حاشیه‌نشینی را فراهم کند و هم با مجال مناسب‌تر برای پرداختن به علت‌ها و حذف اصولی آنها تلاش کند.

جشن پایان سال تحصیلی حامی سمنان


جشن پایان سال تحصیلی دانش‎آموزان پیش‎ کودکان مهاجر و پناهنده مدرسه حامی٬ با پایان سال تحصیلی٬ به استقبال تابستان و اوقات فراغت رفتند. دبستانی و جشن الفبای دانش آموزان پایه اول مدرسه حامی٬ ۱۶ اردیبهشت در مرکز خدمات جامع اجتماعی حامی سمنان برگزار شد. در این جشن که باحضور والدین دانش‎آموزان برگزار شد٬ ضمن پذیرایی و اهدای جوایز٬ لوح‎های تقدیری به رسم یادبودی از سالهای ابتدایی تحصیل٬ به دانش‎آموزان اهدا گردید.

در ادامه‎ی این برنامه٬ پوشه‎ای متشکل از فعالیت‎های تحصیلی کودکان پیش‎دبستانی و همچنین کارنامه‎ی سال اول دانش‎آموزان دبستانی به والدینشان داده شد.

مهاجران در اروپا

اروپا نیازمند سیاستی بلند مدت در مورد بحران پناهجویان


ورود پناهجویان به بحرانی تمام عیار برای اروپا تبدیل شده است. جنگ سوریه و یمن و اوضاع متشنج عراق و افغانستان باعث شده بسیاری از مردم این کشورها در جستجوی زندگی بهتر کشور خود را رها کنند و با عبور از مسیر های خطرناک به سوی اروپا حرکت کنند.

سازمان پناهندگی سازمان ملل اعلام کرده که فقط از ابتدای سال جاری میلادی بیش از یک‌هزار نفر در جریان تلاش برای عبور از مدیترانه برای رسیدن به اروپا غرق شده‌اند.
از سوی دیگر اروپا هنوز نتوانسته است سیاست واحد و منسجمی را در زمینه مهاجرت اجرا کند. سران اتحادیه اروپا تنها بر این نظر مشترک توافق دارند که ورود پناهجویان به اتحادیه اروپا باید سخت شود، اما تاکنون راهکار مشخصی که مورد قبول همه اعضا باشد به دست نیامده است.
بر اساس گزارش گروه رسانه‌ای فونکه، وزارت کشور آلمان از آغاز سال جاری میلادی تا پایان مارس پنج هزار و ۶۰۰ پناهجو را اخراج کرده است.
بر اساس این گزارش بیشتر اخراجی‌ها به ایتالیا، آلبانی و گرجستان برگردانده شدند، ۵۰۰ نفر به کشورهای مغرب (الجزایر، تونس و مراکش) و شمار کمتری نیز به لهستان و اسپانیا بازپس فرستاده شدند.
به این ترتیب اخراج پناهجویانی که مشمول مقررات دابلین می‌شوند ادامه دارد. بر اساس قرارداد دابلین، کشوری مسئول رسیدگی به تقاضای پناهندگی یک پناهجو است که فرد متقاضی از آنجا وارد اتحادیه اروپا شده باشد. بر اساس این قرارداد آلمان می تواند پناهجویانی را که از طریق ایتالیا یا دیگر کشورهای عضو اتحادیه وارد آلمان شد‌ه‌اند را به این کشورها بازگرداند.
در حال حاضر در آلمان ۲۵۰ هزار پناهجو زندگی می‌کنند که تقاضای پناهندگی آنها رد شده است و باید بر اساس قانون اخراج شوند. اما امکان برگرداندن آنها به کشورشان وجود ندارد زیرا فاقد مدارک شناسایی مورد نیاز هستند.
اخراج پناهجویان بر اساس قرارداد دابلین بارها با انتقاد سازمان‌های حقوق بشری و مدافعان حقوق پناهجویان روبرو شده است. اولا بلپکه، سخنگوی داخلی حزب چپ آلمان ضمن انتقاد از اخراج‌های سه ماه نخست سال جاری گفت که به‌ویژه بازگرداندن پناهجویان به ایتالیا کاری نادرست است. او گفت: «سیستم رسیدگی به تقاضای پناهندگی در ایتالیا کاستی‌های فراوانی دارد و بسیاری از پناهجویان در این کشور بی‌سرپناه هستند و حتی به مواد دارویی یا خوراکی دسترسی ندارند».
روز پنج‌شنبه ۷ تیر ۱۳۹۷ سران اتحادیه اروپا که در بروکسل نشستی دو روزه برای رسیدگی به معضل پناهندگی برگزار کردند. در این نشست طرحی ارائه شد که بر اساس آن پناهجویان تا زمانی که در مورد پناهندگی آنان تصمیمی گرفته نشده در خارج از مرزهای اتحادیه اروپا نگهداری شوند.
فدریکا موگرینی٬ مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در این باره گفت که این طرح با همفکری کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) و سازمان جهانی مهاجرت (IOM) تهیه شده است. موگرینی البته به جزئیات این طرح نپرداخت. او تنها گفت که این اردوگاه‌ها نه حقوق بین‌الملل را نقض می‌کنند، نه موازین حقوق بشر را.
سازمان‌های غیردولتی به‌شدت این توافق را محکوم کرده‌اند. آنها گفته‌اند این توافق، به پناه‌جویان آسیب‌پذیر و کسانی که می‌خواهند جلوی کشته‌شدن آنها در دریای مدیترانه را بگیرند خیانت می‌کند.
چندی پیش فلیپو گراندی، کمیسار عالی سازمان ملل در امور پناهندگان گفت که اتحادیه اروپا آمادگی لازم برای بحران مهاجرت تازه ندارد. گراندی در گفت‌وگو با روزنامه آلمانی ولت گفت: «حکومت های اتحادیه اروپا در یک مسیر نیستند. شماری از آنان پناهجویان را به عنوان تهدید معرفی می‌کنند. اروپا حالا هم برای یک بحران مهاجرت آماده نیست.»
گراندی تاکید کرد که اروپا باید این مسئولیت را بپذیرد که با بحران مهاجرت در شرق میانه، افریقا، امریکای لاتین و آسیا مقابله کند. به گفته کمیسار عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، اروپا باید نسبت به خاتمه بخشیدن تنش در لیبی تلاش کند چرا که وضعیت پناهجویان در این منطقه در حال بدتر شدن است. گراندی تصریح کرد: «موج پناهندگی باید مدیریت شود.»
اخباری که از اردوگاه های نگهداری پناهندگان منتشر می شود، بسیار نگران کننده است. تمامی اردوگاه هایی که در یونان و ایتالیا وجود دارد جمعیتی بیش از ظرفیت دارند، و از سوی دیگر رفتار با مهاجران بسیار خشونت بار است.
روزنامه انگلیسی گاردین در گزارشی در خصوص می نویسد: «سران اتحادیه اروپا پناهجویان را نه به چشم یک انسان بلکه به عنوان مجموعه‌ای از اعداد و ارقام می‌نگرند. پناهجویان می‌میرند اما سران اروپا می‌خندند؛ اروپا درگیر یک بحران مهاجرتی نیست؛ به یک بحران انسانی مبتلاست. از دید سران اروپا، پناهجویان و مهاجران، انسان نیستند، آمارند، خوراکی‌اند برای کارزارهای نفرت‌انگیز سیاسی.»
نشریه آلمانی اشپیگل نیز طی گزارشی در مورد وضعیت اسفناک پناهجویان در کشورهای اروپای شرقی در گزارشی با عنوان «خشونت علیه پناهجویان؛ هیچ واژه‌ای نمی‌تواند این جهنم را توصیف کند» می نویسد: «این افراد در جست‌وجوی امنیت بودند، اما در اردوگاه‌هایی با شرایط نامناسب نگهداری شدند و پلیس هم با آنها بدرفتاری می کند. آنها با رویای زندگی بهتر و امن، با سختی خود را به اروپا رسانده‌اند، اما برای بسیاری از پناهجویان مصیبت‌ها تمام نشده‌است.»
به نظر می رسد مشکل اصلی و اولیه سیاست‌های اروپا این است که در مورد مهاجرت دید درازمدت وجود ندارد. ناآرامی های موجود در خاورمیانه که بسیاری از آنها با سکوت اروپا و حمایت آمریکا ایجاد شده، باعث می شود موج مهاجرت همچنان ادامه داشته باشد و لازم است اروپا سیاستی واحد و دراز مدت در این خصوص در پیش بگیرد.

منبع: خبرگزاری ایرنا

آشنایی با قوانین کار و بیمه تامین اجتماعی ویژه مهاجرین مقیم ایران

جزوه آشنایی با قوانین کار و بیمه تامین اجتماعی ویژه مهاجرین مقیم ایران

جزوه‎ای جهت آشنایی با قوانین کار و بیمه تامین اجتماعی ویژه مهاجرین مقیم ایران٬ به پیوست تقدیم می‎گردد.

منبع فایل: دانشگاه مجازی کارآفرینان افغانستان

حامی و مهمانشهر مهاجرین

جشن پایان دوره‎ی پیش‎دبستانی در مهمانشهر مهاجرین سمنان

مرکز آموزشی حامی سمنان با همکاری مهمانشهر مهاجرین این استان از دی ماه ۹۷ جهت ارائه خدمات آموزشی به کودکان پناهنده ساکن این استان٬ دوره‎ی آموزشی فشرده‎ی مقطع پیش‎دبستانی را برگزار نمود. این دوره که از دی ماه ۹۷ پس از اعلام فراخوان در مهمانشهر مهاجرین٬ آغاز شد٬ در اواسط ادیبهشت ۹۸ به کار خود پایان داد. مخاطبان این کلاس‎های ۴ ماهه٬ بیش از ۶۰ نفر از دختران و پسران مستقر در مهمانشهر بودند. افزایش دسترسی‎های آموزشی برای جامعه‎ی مهاجرین و پناهندگان از نیازهای اساسی آنان می‎باشد و حضور در محل‎های حضور این جامعه‎ی هدف٬ این دسترسی را تسهیل می‎کند. انجمن حامی سمنان و مرکز خدمات جامع اجتماعی حامی در این استان٬برای سایر ساکنین مهمانشهر نیز برنامه‎های متنوعی داشته است که که از جمله آنها می‎توان به برگزاری کارگاه‎های روانشناسی٬ آموزش بهداشت٬ مشاوره‎ی فردی و نیمه گروهی٬ خدمات حقوقی و کلاسهای سوادآموزی اشاره نمود.

جشن روز معلم انجمن حامی

بخوان به‎نام گل سرخ و عاشقانه بخوان؛ گرامیداشت روز معلم به‎سبک دانش‎آموزان حامی مشهد

دانش آموزان مدرسه حامی مشهد به بهانه‎ی روز معلم فرصت را غنیمت شمردند و به اردوی بهاری برای تجلیل از معلمان خود رفتند. در این اردو دانش آموزان هر پایه برای آموزگار خود جشنی به‎نشان یادبود برپا نمودند تا یادآوری کنند که بخش وسیعی از مسیر کنونی زندگی‎شان٬ محصول عشق و درس محبت معلمان‎شان است. مترادف شدن روزهای بهاری با گرامیداشت مقام معلم٬ یکی از بهترین لحظه‎های هرسال است؛ گرچه که تا چندوقت دیگر یک سال تحصیلی دیگر نیز به پایان میرسد اما ترکیب آغاز٬ بهار و تعلیم و تربیت همواره یادآور خاطرات خوشی برای کودکان است. خوشحالیم که کودکان مهاجر و پناهنده در ایران٬ فرصت لمس این حال و هوا را پیدا کرده‎اند و با اشتیاق٬ این روزها را جشن می‎گیرند.

روز معلم انجمن حامی

خطاب به پروانه ها… معلمی؛ پیشه‎ای از جنس شوق و عشق و تلاش

و معلمان٬ فرشتگانی که زیبایی‌‎های جهان را با دانش برایمان باورپذیر نموده‌اند.

آموزگاران؛ باغبانانی که ریشه‌کن شدن جهل و رویش جوانه‌های دانایی‎مان را مرهون صبر و کوشش‎های خستگی ناپذیر آنها هستیم و افسوس که وصف بودنشان، در کلام های کوتاه نمی‌گنجد. امروز، ۱۲ اردیبهشت، مقام آنان را پاس می‌داریم و از محبت‌هایشان، تقدیر می‌کنیم.

سپاسگزار معلمانی هستیم که اندیشیدن را به ما آموختند نه آموختن اندیشه ها را

باید یادآور شد که موفقیت بدست‎آمده در حوزه آموزش کودکان و زنان پناهنده و مهاجر محقق نمی‌شد مگر با گرمای قلب معلمان و آموزگارانی که قدم در این راه نهادند و در تمام این سالها، منش و بینش آنها، ترجمان نوع دوستی و دانایی بود تا امروزه شاهد به ثمر رسیدن و رشد نهال های‌شان باشیم.

۱۲ اردیبهشت، روز معلم را بر تمامی فرهنگیان و همچنین معلمان فرهیخته و فرزانه انجمن حامی؛ حمایت از زنان و کودکان پناهنده تبریک می‌گوییم؛ قدردان زحمات‎تان هستیم برای حضورتان، سایه‌ای مستدام آرزو می‌کنیم.