نماینده آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد: میزبانی ایران از پناهجویان مثال‌زدنی است

دستور رهبر ایران برای تحصیل کودکان پناهندگان غیرقانونی کاری بسیار سخاوتمندانه است، همچنین اقدام مقامات ایرانی در اعطای حق کارکردن به پناهندگان به‌خودی خود یک دستاورد بزرگ و قابل توجه در مقیاسی جهانی است.

«سیوانکا داناپالا»، رئیس نمایندگی «کمیساریای عالی سازمان ملل در پناهندگان» یا آنچه به «آژانس پناهندگان سازمان ملل» مشهور است، در گفتگو با خبرنگاران بین‌الملل و سیاست خارجی خبرگزاری تسنیم، ضمن تشریح برنامه‌های این نهاد بین‌المللی در ایران، به مقایسه نقش‌آفرینی کشورهایی همچون ایران و اعضای اتحادیه اروپا در پذیرش پناهندگان پرداخت و بر گشاده‌دستی بسیار ایرانیان در این مسأله تأکید کرد؛ وی در این گفتگو با اشاره به تأمین پوشش بیمه خدمات درمانی و اعطای حق کار کردن به پناهندگان و همچنین دستور رهبر معظم انقلاب برای تحصیل کودکان پناهنده غیرقانونی، آنها را از جمله مهمترین دستاوردهای حاصل‌شده در مقیاسی جهانی برای پناهندگان دانست. مشروح این گفتگو در ادامه ارائه شده است:

تسنیم: از اینکه این فرصت را در اختیار ما قرار دادید تشکر می‌کنم، در ابتدا می‌خواستیم که شرحی را از فعالیت‌ها و برنامه‌های «نمایندگی کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان» در ایران ارائه کنید. ارزیابی‌تان از همکاری ایران با این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد چیست؟

داناپالا: در ابتدا از حضورتان تشکر می‌کنم، ما تلاش داریم تا از هر فرصتی برای افزایش آگاهی‌ها – نه تنها در ایران بلکه در سطح جهانی – درباره مسائل پناهندگان استفاده کنیم. کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان بیش از ۳۰ سال است که در ایران حضور دارد و فکر می‌کنم که حضورمان در این کشور خود شاهدی بر سخاوتمندی و گشاده‌دستی بسیار ایرانیان است. اولین موج پناهندگان افغانستانی مربوط به بیش از ۳۰ سال پیش بود که برای اولین بار کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان را به همکاری با دولت ایران برای رسیدگی به وضعیت آن‌ها و کمک و حمایت از پناهجویان کشاند. در حال حاضر تعداد زیادی از پناهندگان در ایران حضور دارند، هم‌اکنون حدود ۹۵۲ هزار پناهنده افغانستانی و ۲۹ هزار پناهنده عراقی در ایران حضور دارند. این تعداد یک جمعیت بسیار بزرگ است که علیرغم بازگشت تعداد زیادی از پناهندگان طی سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ همچنان در ایران حضور دارند.

ما همکاری بسیار نزدیکی با دولت ایران داریم و در حوزه‌های مختلفی فعالیت می‌کنیم. این حوزه‌ها علاوه بر پیگری مسأله بازگشت داوطلبانه پناهندگان افغانستانی و عراقی به کشورهایشان است. متأسفانه ما هم‌اکنون با وضعیتی تراژیک روبه‌رو هستیم، اگر به دو کشور عراق و افغانستان نگاهی بیاندازیم، متوجه می‌شویم که شرایط برای بازگشت داوطلبانه چندان مساعد نیست. اما در برخی حوزه‌های دیگر همچون بهداشت، آموزش، و معیشت پناهندگان، همکاری نزدیکی با دولت جمهوری اسلامی ایران داریم.

بهداشت، موضوعی بسیار مهم و مبرهن است و فکر می‌کنم که در این حوزه اخیرا توانستیم با همکاری دولت جمهوری اسلامی ایران به پیشرفتی بسیار عالی دست یابیم، منظورم تأمین پوشش بیمه خدمات درمانی دولتی برای پناهندگان است که  توافق اولیه آن سال گذشته در سطح وزارتی بین وزارت‌خانه‌های کشور، بهداشت و کار و تعاونِ ایران حاصل شد.  و در ماه‌های اکتبر و نوامبر سال گذشته  اجرایی شد. این یک دستاورد بزرگ در حوزه بهداشت است. ما همچنین همواره با دولت ایران در حال همکاری هستیم تا اطمینان حاصل کنیم که پناهندگان به مراقبت‌های بهداشتی اولیه دسترسی داشته باشند.

دستور سال گذشته مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه تمامی کودکان بدون مدرک چه افغانستانی و چه عراقی، چه قانونی و چه غیرقانونی، حق ثبت نام در مدارس را دارند، یک فرمان بسیار عالی و بسیار سخاوتمندانه است

در بخش آموزش نیز یک دستاورد بزرگ حاصل شده است، به شخصه فکر می‌کنم که دستور سال گذشته مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه تمامی کودکان بدون مدرک چه افغانستانی و چه عراقی، چه قانونی و چه غیرقانونی، حق ثبت نام در مدارس را دارند، یک فرمان بسیار عالی و بسیار سخاوتمندانه است.

در بخش آموزش، می‌خواهم به یک موضوع مهم دیگر نیز اشاره کنم که راجع به تصمیمی است که اخیرا دولت ایران اتخاذ کرده و وزارت آموزش و پرورش آن را به عنوان یکی از سیاست‌های خود اعلام کرده است، که براساس آن دیگر از دانش‌آموزان پناهنده مقاطع ابتدایی و راهنمایی شهریه‌ای گرفته نخواهد شد. این قاعده‌ای مختص کودکان پناهنده و نکته‌ای بسیار مثبت است. احتمالا مطلع هستید که بسیاری از کودکان پناهنده مستقر در کشور شما از خانواده‌هایی محروم هستند. این خانواده‌ها با چالش‌های اقتصادی مختلفی مواجه بوده و «حذف شهریه» برای کودکان‌شان، کمک زیادی به آن‌ها می‌کند.

و در نهایت راجع به معیشت پناهندگان باید بگویم که فعالیت‌هایمان در این حوزه چند هدف را مدنظر خود قرار داده است، اما هدف اصلی که آموزش مهارت‌های شغلی به پناهندگان و دوره‌های کارگاهی مطابق با مهارت‌ها و نیازهای‌شان است که هنگام بازگشت به میهن‌شان بتوانند از آن‌ استفاده کنند.

اما به غیر از این جنبه، این نوع از مهارت‌آموزی‌ها به پناهندگان کمک می‌کند تا بتوانند در جامعه میزبانشان، یعنی ایران، مشارکت و نقش‌آفرینی داشته باشند.

علاوه بر این موارد، پروژه‌های دیگری نیز وجود دارند که در آن‌ها مشارکت داریم، از جمله تلاش برای برقراری ارتباط بین کارفرمایان بالقوه داخل افغانستان و پناهندگانی که دارای توانمندی‌ها و مهارت‌های کافی هستند. زیرا پناهندگان پیش از اینکه به فکر بازگشت به کشورشان باشند، به فکر یافتن شغلی در آنجا هستند.

یکی دیگر از پروژه‌های ما، تأمین بودجه و وام برای پناهندگانی است که ایده‌های کارآفرینانه خوبی داشته باشند، ایده‌هایی که بتوانند با کمک مقداری سرمایه‌ای اندک – که کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان و دولت ایران تأمین می‌کنند – آن را تحقق بخشند. امیدواریم که چنین برنامه‌ای به شکل‌گیری یک جامعه پناهنده که از نظر اقتصادی توانمند و پویا باشد، کمک کند.

تسنیم: در بخش آخر پاسخ‌تان به مسأله تحقق ایده‌های کارآفرینانه اشاره کردید، این کار چگونه انجام می‌شود، پناهندگان باید طرح یا پیشنهاد خاصی را ارائه کنند تا شما تأمین مالی آن را برعهده بگیرید؟

داناپالا: قطعا همینگونه است. این یک تلاش مشترک است. در واقع کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان همراه با همتای دولتی خود که همان «اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی» وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران است به طور مشترک پروژه‌های پیشنهادی را بررسی می‌کنند تا مطمئن شوند آیا طرح‌های خوب، قابل اجرا و پایداری هستند. در اینجا نیز، سرمایه ارائه شده در واقع یک وام است و زمانی که پناهجویان بتوانند طرح خود را اجرایی کرده و از آن طریق درآمدزایی شد، این وام بازپرداخت می‌شود. بنابراین می‌توان گفت که این یک برنامه اقتصادی پویا است. من خودم به شخصه تعدادی از چنین افراد و کارآفرینان را می‌شناسم که عملکرد خیلی خوبی داشته‌اند. تا جایی که توانستند پناهندگان  دیگری را برای کار در شرکت‌شان استخدام کردند. پناهندگانی که در معرض آسیب‌پذیری قرار داشتند. این برنامه‌ها معمولا خیلی موفق هستند. نمونه‌های محقق شده چنین طرح‌هایی را به طور خاص در اصفهان شاهد بودیم و امیدواریم که در سطح ملی گسترش یابند.

تسنیم: در حال حاضر حدود ۳ میلیون پناهنده افغانستانی و عراقی که البته بیشترشان افغانستانی هستند، در ایران مستقر هستند، کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، به طور خاص چه برنامه‌های حمایتی را برای آن‌ها تدارک دیده است؟

داناپالا: برای پناهندگان عراقی که به طور قابل توجهی کمتر از پناهجویان افغانستانی هستند نیز برنامه‌های مشابهی در زمینه بهداشت، آموزش و معیشت داریم. اما مشخص است که تعداد آن‌ها بسیار کمتر است. البته پناهندگان عراقی بهتر از دیگر پناهندگان توانسته‌اند در جامعه ایرانی ادغام شوند، اما همچنان تعدادی از آن‌ها نیازمند کمک هستند؛ از جمله پروژه تأمین بیمه خدمات درمانی که پیشتر به آن اشاره کردم، به همان صورت برای پناهندگان عراقی نیز اعمال می‌شود. امکان بهره‌مندی از تسهیلات آموزشی نیز در اختیار دانش‌آموزان پناهنده عراقی قرار گرفته است. ما به دنبال توسعه و گسترش پروژه‌های خود در زمینه معیشت این دسته از پناهندگان هستیم تا تعداد بیشتری از جمعیت پناهنده عراقی را در بر گیرد، البته تعداد آن‌ها کمتر است و حتی فکر می‌کنم شاید به خاطر تعداد کمترشان است که توانسته‌اند به شیوه بهتری در جامعه ایرانی ادغام شوند، اما با همه این احوال، نیازمندی‌های آن‌ها همچنان سرجای خودش است و قصد داریم همانند پناهندگان افغانستانی به آن‌ها کمک کنیم.

تسنیم: وضعیت پناهندگان در ایران را در مقایسه با دیگر کشورهایی که میزبان پناهندگان هستند، چگونه ارزیابی می‌کنید؟ منظورم کشورهای منطقه همچون لبنان یا دیگر کشورهای جهان است.

داناپالا: باید بگویم که میزبانی جمهوری اسلامی ایران از پناهندگان یک نمونه قابل ستایش و مثال‌زدنی است. میزبانی ایران از پناهندگان یکی از نمونه‌های خوب پذیرش پناهندگان در جهان است. ما پناهندگانی  را داریم که بیش از ۳۰ سال است که در ایران به سر می‌برند که خود این موضوع نشان دهنده گشاده‌دستی و میزبانی کشور میزبان است. پناهندگان در ایران به نظام ثبت هویت دسترسی دارند که موضوعی بسیار مهم است، منظورم «کارت آمایش» است که مخصوص جمعیت پناهندگان است. همچنین برنامه‌هایی برای تأمین بیمه خدمات درمانی  پناهندگان  وجود دارد که به خودی خود یک دستاورد بزرگ و قابل توجه در حوزه پناهندگان  در مقیاسی جهانی است. دسترسی پناهندگان به آموزش و بهداشت موضوع بسیار مثبتی است.

میزبانی جمهوری اسلامی ایران از پناهندگان یک نمونه قابل ستایش و مثال‌زدنی است. میزبانی ایران از پناهندگان یکی از نمونه‌های خوب پذیرش پناهندگان در جهان است

یک موضوع جالب دیگر نیز برخورداری پناهندگان از حق کار کردن است، هرچند  که تنها محدود به برخی رد‌ه‌های شغلی خاصی است؛ حق کار کردن مسأله‌ای بسیار مهم است، زیرا به نظر من هر فردی برای حفظ عزت خود باید بتواند به مدرسه برود، کار کند و زندگی کند؛ نه اینکه در کمپ‌های پناهندگان مستقر شده و منتظر باشد که کسی به وی چیزی عطا کند. همانطور که گفتم برای حفظ عزت شخص بسیار مهم است و این چیزی است که دولت ایران آن را انجام داده است.

به شخصه می‌توانم بگویم که وضعیت کلی  پناهندگان در این کشور بسیار خوب است وقتی که به مراکز استقرار و تجمع پناهندگان افغانستانی سر می‌زنم، طی یک سال و نیم تا دو سال گذشته، شاهد بوده‌ام که بسیاری از آن‌ها به فکر رفتن به اروپا بوده و آن را به عنوان یک امکان و گزینه در نظر داشتند. این تصور عمومیت داشت که اروپا «سرزمین شیر و عسل» است. اما به جای آنکه مسافرتی بسیار خطرناک به مقصد اروپا پیش گرفته شود و در این مسیر از قاچاقچیان تبعیت کرده و در معرض خطرات بسیار زیادی قرار گیرند، باید قدردان آن چیزی باشند که در اینجا به پناهندگان ارائه شده است.

تسنیم: به مهاجرت پناهندگان  غیرقانونی به اروپا اشاره کردید، نظرتان درباره این پدیده چیست؟ آیا بین این افراد با آن کسانی که به گفته شما به صورت داوطلبانه به کشورهای خود باز می‌گردند، تفاوتی وجود دارد؟ واکنش اروپایی‌ها را نسبت به این موضوع چگونه ارزیابی می‌کنید؟ این راه‌حل را برای کسانی که از مناطق جنگ زده به سوی اروپا رهسپار می‌شوند، چگونه ارزیابی می‌کنید؟

داناپالا: طیفی از راه‌حل‌های پیشنهادی وجود دارد که کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان از مدتها پیش به آ‌ن‌ها پرداخته است. اما به طور خاص درباره این بحران باید بگویم که شکل‌گیری‌اش در وهله اول به خاطر برخی شرایط بسیار نامساعدی است که در برخی نقاط جهان وجود دارد. این روزها شاهد بیشترین میزان آوارگی هستیم، مردم بر اثر نزاع‌ها و درگیری‌های مختلف خانه و کاشانه خود را ترک کرده‌اند. تعداد پناهندگان بسیار زیاد است. سوریه پنج سال است که درگیر شرایطی بحرانی شده است. در یمن و عراق نیز شاهد نزاع‌هایی هستیم. من در اینجا تنها به کشورهای منطقه اشاره می‌کنم. اما اگر از منطقه خاورمیانه فراتر رویم، همچون آفریقا، شاهد خواهیم بودکه نزاع‌های بیشتری وجود دارد.

به نظر من یکی از دلایل اصلی موج مهاجرت پناهجویان به سوی اروپا، بحران‌های حل نشده در این مناطق است و برای این کار باید اراده سیاسی بین کشورها شکل بگیرد تا برای حل و فصل این بحران‌ها راه‌حل‌هایی به دست آید. اگر به افغانستان نگاهی بیاندازیم، می‌بینیم که متأسفانه موج حرکت ساکنان این سرزمین به سوی اروپا همچنان ادامه دارد. باید به این نکته اشاره کرد که اکثریت افرادی که طی این موج به اروپا رسیده‌اند، سوری هستند. اما پس از سوری‌ها، افغانستانی‌ها بیشترین سهم را در بین این افراد داشته‌اند. اگر به جمعیت افغانستانی‌هایی که طی این موج مهاجرت به اروپا رسیده‌اند نگاهی بیاندازید متوجه می شویم که اکثریت قابل توجهی از آن‌ها کسانی هستند که به تازگی خاک افغانستان را ترک کرده‌ و به سوی اروپا حرکت کرده‌اند. همچنین ۲۱ درصد افغانستانی‌هایی که به اروپا رسیده‌اند، از ایران حرکت کرده‌اند. اما اکثر آن‌ها مهاجرانی غیرقانونی بوده‌اند.

هر فردی برای حفظ عزت خود باید بتواند به مدرسه برود، کار کند و زندگی کند؛ نه اینکه در کمپ‌های پناهندگان مستقر شده و منتظر باشد که کسی به وی چیزی عطا کند. همانطور که گفتم {کار کردن} برای حفظ عزت شخص بسیار مهم است و این چیزی است که دولت ایران آن را انجام داده است

اما آنچه که موجب نگرانی شده است، این واقعیت است که بسیاری از آن‌ها مهاجرانی قانونی بودند که دارای کارت اقامت و گذرنامه بودند، اما به دنبال یک زندگی بهتر هستند و فکر می‌کنند که در اروپا می‌توانند زندگی بهتری داشته باشند. ما در تلاش برای اطلاع‌رسانی در این زمینه، با دولت جمهوری اسلامی ایران تعامل داریم، و سعی داریم که از طریق رسانه‌های خبری، پوسترها و پیامک‌ها اطلاع رسانی کنیم و خطرات در پیش گرفتن چنین سفری و تعامل با قاچاقچیان را به جمعیت افغانستانی‌ها منتقل کنیم، اینکه بدانند که با در پیش گرفتن این سفر خطرناک خود را در معرض آسیب قرار می‌دهند.

با این همه، علل تمایل برای چنین مهاجرتی باید مورد بررسی قرار بگیرد، ما همراه با دولت ایران تلاش داریم علت این پدیده را بررسی کنیم. یکی از علل چنین پدیده‌ای، وجود این تصور است که اوضاع در اروپا بهتر است، در حالی که ضرورتا چنین چیزی واقعیت ندارد. یک تصور شایع دیگر در بین این افراد، «دروازه‌های باز» اروپا است، درحالی که می‌دانیم که اروپا در حال بستن این دروازه‌ها و مرزهای خود است و تعیین تکلیف و پذیرش پناهجویان در اروپا بسیار دشوار شده است. به طور خاص در بین نسل‌های جوان‌تر پناهندگان  افغانستانی که در ایران و افغانستان مستقر هستند، این فکر وجود دارد که باید تلاش کنند تا آمال‌ و آرزوهای خود را تحقق بخشند. در مقابل ما تلاش داریم تا چگونگی رسیدگی به برخی چالش‌هایی را که جوانان افغانستانی احساس می‌کنند با آن‌ها روبه‌رو هستند را بررسی کنیم. بسیاری از آن‌ها چنین حسی دارند که در ایران از بیمه خدمات درمانی  بهره‌مند هستم، می‌توانم به مدرسه بروم، و بعد وارد دانشگاه شوم، اما پس از آن قرار است چه چیزی رخ دهد. آیا می‌توانم حرفه پزشکی را ادامه دهم، یا می‌توانم وکیل شوم، آیا می‌توانم عضو نیروها و پرسنل سازمان ملل متحد شوم. این‌ها همگی جزئی از آمال و آرزوهایی است که نسل‌های جوان در سرتاسر جهان در سر دارند و لازم است که به این افکار و ایده‌ها رسیدگی کنیم. بایستی امکان افزایش فرصت‌های موجود برای ارائه بورسیه تحصیلی را بررسی کنیم. بایستی شرایط معیشتی جوانان دانش‌آموخته افغانستانی را بررسی کنیم. تمامی این موضوعات باید بررسی و رسیدگی شوند، تا تعداد بیشتری از پناهندگان  به این درک برسند که به جای حرکت به سوی اروپا، می‌توانند در ایران یا افغانستان آینده‌ای (روشن) داشته باشند.

یکی از علل {تمایل پناهندگان به مهاجرت به اروپا} این تصور است که اوضاع در اروپا بهتر است، در حالی که ضرورتا چنین چیزی واقعیت ندارد. یک تصور شایع دیگر در بین این دسته از پناهندگان، «دروازه‌های باز» اروپا است، درحالی که می‌دانیم که اروپا در حال بستن این دروازه‌ها و مرزهای خود است و تعیین تکلیف و پذیرش پناهندگان در اروپا بسیار دشوار شده است

تسنیم: چه میزان از انرژی و توجه شما صرف توجه، کمک و تأمین نیازهای اولیه پناهندگان می‌شود؟ و چه میزان از وقت و انرژی شما صرف بهبود شرایط برای بازگشت داوطلبانه آن‌ها به کشورشان می‌شود؟ آیا در شرایط کنونی یا آینده برنامه‌ای جدی برای تعامل با دولت افغانستان در زمینه بازگشت  پناهندگان به کشورشان وجود دارد؟ گاهی اوقات به نظر می‌رسد که شما مشغول کارهایی شده‌اید که باید از سوی دیگران مورد رسیدگی قرار بگیرد. زیرا وقتی که کشوری به یک کشور دیگر حمله می‌کند، آشوب و هرج و مرج به وجود می‌آید و به تبع آن گروه‌های تروریستی به وجود می‌آیند که خود باعث آشوب بیشتری می‌شوند که نهایتا به آوارگی تعداد زیادی منجر می‌شود که خانه و کاشانه خود را ترک کرده و به کشورهای دیگر می‌روند. در این شرایط می‌توان گفت که بحران پناهندگی ریشه‌های دیگری دارد که لازم است از سوی دیگران حل و فصل شوند و نمی‌توان تنها به کمک کردن به پناهندگان  و تشویق آن‌ها برای بازگشت به کشورشان بسنده کرد. در واقع به نظر می‌رسد که گاهی اوقات مشکلات باید در سطحی کلان‌تر حل شوند.

داناپالا: اجازه دهید در ابتدا به نکته دومی که اشاره کردید بپردازم. من کاملا موافق تحلیل شما هستم. کمیسر عالی پیشین سازمان ملل در امور پناهندگان، آقای «گوترش» همواره این سخن را عنوان می‌کرد که برای مشکلات انسانی هیچ راه حل بشردوستانه وجود ندارد، بلکه مشکلات انسانی تنها راه‌حل سیاسی دارند. این دقیقا همان چیزی بود که شما گفتید. همانطور که پیشتر طی این مصاحبه گفتم، هنگامی که به موج مهاجران به اروپا و بحران آن توجه کنید، می‌بینید که بحران‌های سیاسی حل نشده‌ای در اکناف جهان وجود دارد که موجب نزاع و کوچ اجباری مردم شده است. توجه به این نکته بسیار مهم است.

اما در پاسخ به بخش دیگری از پرسش‌تان درباره تأمین نیازهای اولیه جمعیت‌های پناهنده در مقابل بازگشت داوطلبانه آن‌ها به کشورهای‌شان، باید بگویم که بازگشت داوطلبانه بنیان و اساس راه‌حل بادوامی است که کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان به طور خاص پیگیر آن است. طی سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ در رابطه با افغانستان شاهد بازگشت گسترده داوطلبانه پناهندگان  به این کشور بودیم، زمانی که خوشبینی بسیاری درباره آینده افغانستان وجود داشت. فکر می‌کنم که طی این سه سال از ایران و پاکستان – که دو کشور اصلی میزبان پناهندگان  افغانستانی هستند – حدود ۵ میلیون افغانستانی به صورت داوطلبانه به میهن‌شان بازگشتند، سال‌هایی که این احساس وجود داشت که یک آینده نوین در این کشور رقم خواهد خورد و یک کشور جدید بر خاکستر باقی‌مانده از دهه‌ها نزاع و درگیری، از نو ساخته خواهد شد. اما در حال حاضر، متأسفانه آن خوشبینی تحقق نیافته است و بی‌ثباتی در افغانستان ادامه دارد.

بازگشت داوطلبانه بنیان و اساس راه‌حل بادوامی است که کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان به طور خاص پیگیر آن است … {این مسأله} اولویت خود افغانستان نیز است، زیر در نهایت ماجرا این کشور مایل است که سرمایه انسانی‌اش به میهن بازگردد

در حال حاضر ما امید زیادی به دولت افغانستان تحت رهبری رئیس جمهور اشرف غنی و رئیس اجرایی آن دکتر عبدالله عبدالله داریم. اما با این حال همچنان شاهد تداوم نزاع در این کشور هستیم.

به این ترتیب می‌توان گفت که با وجودیکه بازگشت داوطلبانه اولویت اصلی ما و کشورهای میزبان همچون ایران و پاکستان است، اما اولویت خود افغانستان نیز است، زیرا در نهایت ماجرا این کشور مایل است که سرمایه انسانی‌اش به میهن بازگردد. اما تعداد کسانی که به صورت داوطلبانه باز می‌گردند بسیار کم است، که ناشی از وضعیتی است که در افغانستان شاهد آن هستیم. تأمین امنیت مهمترین مسأله است، اما اگر به موضوع دسترسی به خدمات اولیه همچون آموزش و بهداشت نگاه کنید می‌بینید که از نظر کسانی که در این کشور به سر می‌برند، وضعیت جالبی حاکم نیست. پناهندگان  در این شرایط از خود می‌پرسند که اگر به افغانستان بازگردم آیا می‌توانم فرزندم را به مدرسه بفرستم، آیا این اطمینان وجود دارد که در صورت بیماری یکی از اعضای خانواده‌ام، بتواند به مراقبت‌های بهداشتی دسترسی داشته باشد، و از همه مهمتر اینکه اگر به افغانستان برگردم می‌توانم شغلی بیابم و زندگی خانواده‌ام را تأمین کنم. در حال حاضر نمی‌توان به این پرسش‌ها به سادگی پاسخ داد.

فکر می‌کنم که مدتی طول خواهد کشید تا بتوانیم بار دیگر شاهد بازگشت داوطلبانه تعداد قابل توجهی از  پناهندگان باشیم. هرچند که در همین دوران هستند پناهندگانی  که به وطن‌شان باز می‌گردند، اما تعدادشان بسیار اندک است. اما طی همین دوره زمانی ما تلاش داریم تا همراه با دولت ایران خدمات اولیه را برای  پناهندگان تأمین کنیم. زیرا دولت مهمترین شریک ما در ایران است که در موضوعات مرتبط با آموزش و بهداشت که خدمات اولیه هستند، همکاری و تلاش مشترک با یکدیگر داریم. اما به منظور کاهش سطح وابستگی به دولت یا سازمان‌های بین‌المللی همچون کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان یا دیگر سازمان‌های غیردولتی داخلی و بین‌المللی، باید فرصت‌های معیشتی مختلفی را توسعه و گسترش دهیم، تا موجب کاهش وابستگی پناهندگان  به دیگران شویم.

تسنیم: چقدر نسبت به فرآیند بازگشت داوطلبانه امیدوار هستید، و فکر می‌کنید که تکمیل این فرآیند و بازگشت پناهندگان به کشورشان چه مقدار زمان می‌برد؟ آیا در حال حاضر تخمین زمانی خاصی وجود دارد؟

داناپالا: به نظر من تعیین یک جدول زمانی کار دشواری است. همانگونه که گفتم، پیشتر تلاش‌هایی در این زمینه انجام شده است. طی سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ تحولات افغانستان الزاما از زمان کنونی سریعتر نبود. اما خوب خوشبینی زیادی در آن مقطع زمان وجود داشت و به همین خاطر تعداد زیادی از پناهندگان تصمیم گرفتند که به کشورشان بازگردند. بنابراین به نظر من لازم است که روی اعتماد و اطمینان افغانستانی‌ها نسبت به آینده و فرصت‌هایی که که هنگام بازگشت به افغانستان پیش‌روی خود می‌بینند کار کنیم. و البته این موضوع تا حد زیادی به بهبود وضعیت امنیتی و روند توسعه در این کشور بستگی دارد.

قرار است که در تاریخ پنجم اکتبر در بروکسل یک کنفرانس‌ بین‌المللی درباره وضعیت افغانستان برگزار شود. میزبانی آن به صورت مشترک به عهده اتحادیه اروپا و دولت افغانستان است و قرار است روی مبحث توسعه اقتصادی افغانستان تمرکز شود، اینکه چگونه تلاش شود تا کشور دوباره بازسازی شود؛ از دیگر اهداف این کنفرانس تلاش برای جلب میزان بیشتری از کمک‌های مالی است. چنین ابتکارهایی اهمیت بسیاری دارند زیرا کمک ارائه شده، توسعه و بازسازی کشورهای آسیب‌دیده را ممکن می‌سازد و این خودش باعث جلب پناهندگان  برای بازگشت داوطلبانه می‌شود.

تسنیم: همانطور که می‌دانید بازگشت دواطلبانه پناهندگان  به میهن‌شان با محدودیت‌ها و موانع زیادی مواجه است، در واقع عوامل مختلفی وجود دارد که فراتر از توان و گسترده مأموریت‌های شما بوده و به وضعیت جاری در کشورشان مرتبط است، با این حال، آیا میزان مشخصی از از بازگشت داوطلبانه پناهجویان را به عنوان هدف خود در نظر گرفته‌اید؟ برای مثال، اینکه تا تاریخ خاصی ۱۰۰ هزار پناهنده به صورت داوطلبانه به کشورشان بازگردند؟ آیا چنین محاسباتی امکان‌پذیر است؟

داناپالا: فکر می‌کنم که در حالت کلی کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در هرجایی از جهان، نه تنها درباره افغانستان و یا در ایران، از بازگشت داوطلبانه سخن می‌گوید. به سه شیوه می‌توان به این مسأله پرداخت.  اول، وقتی که قطعا بگوییم خیر، یعنی اینکه ما نمی‌توانیم در فرآیند بازگشت داوطلبانه درگیر شویم، زیرا وضعیت کشور مبدا پناهندگان  بسیار بد است و بازگشت داوطلبانه امکان‌پذیر نیست و به جمعیت‌های پناهنده نیز به طریقی می‌گوییم که بازنگردید. سر دیگر طیف، یا شیوه دوم، هنگامی است که مشوق بازگشت داوطلبانه می‌شویم، یعنی شرایط برای بازگشت مساعد است و تمامی شرایط مناسب بوده و پناهندگان می توانند به کشورشان بازگردند، یعنی میهن‌شان ایمن بوده، می‌توانند شغلی یافته و مشغول به کار شوند و خدمات اولیه در دسترس عامه مردم قرار دارند و در نتیجه  پناهندگان می‌توانند به کشورشان بازگردند. اما حالت سوم، جایی در این وسط‌ها است، همانند وضعیتی که این روزها در افغانستان شاهد آن هستیم، و در این شرایط ما تسهیل‌گر بازگشت داوطلبانه هستیم، یعنی زمانی که پناهندگان  افغانستانی در پاکستان و ایران با آگاهی چنین تصمیمی را اتخاذ کنند. تصمیم آگاهانه اهمیت بسیاری دارد زیرا  پناهندگان باید بدانند که شرایط میهن‌شان به چه صورتی است؛ پناهندگان نمی‌توانند به صورت کورکورانه به کشورشان بازگردند. در این صورت اگر مایل به بازگشت باشند، ما بازگشت آن‌ها را تسهیل خواهیم کرد.

برای مشکلات انسانی هیچ راه حل بشردوستانه وجود ندارد، بلکه مشکلات انسانی تنها راه‌حل سیاسی دارند

تسنیم: شما از یک طرف شاهد مشکلات پناهندگان  هستید و از طرف دیگر سیاستمدارانی را می‌بینید که برای حل این مشکلات و بحران‌ها تصمیماتی را اتخاذ کنند، در این شرایط آیا به طور خاص به دنبال تعامل با سیاست‌مداران می‌روید، یا به عبارتی برقراری چنین تعاملی ممکن است؟ آیا آن‌ها پذیرای تعامل در این زمینه هستند؟

داناپالا: همانطور که پیشتر گفتم بحران‌های انسانی راه‌حل‌های سیاسی دارند. و فکر می‌کنم آنچه که کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان به عنوان یک نهاد بشردوستانه و غیرسیاسی می‌تواند انجام دهد تعامل با همتایان و نهادهای همکارمان در دولت‌ها است، تا آن‌ها را در زمینه چالش‌های پیش‌رویمان آگاه کنیم، تا بتوانند برای غلبه بر چالش‌هایی که هنگام اجرای برنامه‌هایمان با آن‌ها مواجه می‌شویم، با ما همکاری کنند. وقتی پای ابعادِ کلانِ سیاسی مشکلاتی که با آن‌ها مواجه هستیم به میان آید، همچون دلایل بنیادین نزاع‌ها، همانند تمامی دولت‌ها که بخش‌های سیاسی دارند، سازمان ملل نیز بخشی سیاسی دارد که تحت مدیریت دبیرکل است، و یا یک مجمع سیاسی همچون شورای امنیت دارد، در این وضعیت این نهادها و شخصیت‌ها هستند که وارد عرصه شده و مسائل سیاسی مرتبط با یک وضعیت خاص را مورد مذاکره قرار می‌دهند.

اولین مثالی که به ذهنم می‌رسد موضوع سوریه است، جایی که دبیرکل بیانیه‌هایی را در این ارتباط صادر کرده و در مذاکرات وارد می‌شود، وی یک فرستاده ویژه در امور سوریه دارد که جناب آقای استفان دی‌میستورا است، کسی که در سطح سیاسی وارد ماجرا می‌شود. یا در یک نمونه دیگر، مصاحبه «هماهنگ‌کننده مقیم کمک‌های بشردوستانه در سوریه» که مأموریت‌اش روبه‌پایان است را مشاهده کردم. وی در این مصاحبه بیان کرد که جامعه بین‌الملل در خصوص رسیدگی به مسائل مردم سوریه ناکام مانده است. این بالاترین چیزی است که وی به عنوان هماهنگ‌کننده مقیم کمک‌های بشردوستانه در سوریه می‌تواند انجام دهد. وی می‌تواند از اظهار نظر خود برای برای تشویق بازیگران سیاسی و فشار آوردن به آن‌ها به منظور یافتن یک راه‌حل استفاده کند.

البته نهادهای بشردوستانه همچون کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در پیگیری راه‌حل‌های سیاسی با محدودیت‌هایی مواجه هستند، مسائلی که بایستی از سوی بازیگران سیاسی انجام شود.

لازم بود تا با دیدارهایی نظیر دیدار کمیسر عالی جدید سازمان ملل در امور پناهندگان از ایران به جامعه جهانی یادآور شویم که جمهوری اسلامی ایران و مردم ایران چه کارهایی را برای این پناهندگان انجام داده است، زیرا به نظر من این اقدامات در سطح جهانی به اندازه کافی شناخته نشده است.

تسنیم: برخی مقامات کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان اخیرا از ایران دیدار داشته‌اند، هدف این دیدارها چه بود و چه نتایجی حاصل شده است؟

داناپالا:‌ ما اخیرا شاهد سفر دو تن از مقامات کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان بودیم. در ماه آوریل، آقای «جورج اوکوت -اوبو»، دستیار عملیاتی کمیسر عالی سازمان ملل در امور پناهندگان از ایران دیدار کرد و در ماه ژوئیه نیز «فیلیپو گراندی» کمیسر عالی جدید سازمان ملل در امور پناهندگان که با تازگی به این سمت منصوب شده است از ایران دیدار کردند. فکر می‌کنم که در هر دو دیدار تلاش شد تا توجه‌ها بار دیگر به وضعیت پناهندگان  افغانستانی جلب شود. همانگونه که پیشتر اشاره کردم، ماجرای پناهندگان افغانستانی طولانی‌مدت‌ترین بحران پناهندگان در جهان است، بیش از ۳۰ سال سابقه دارد، و در شرایطی که تمایل جامعه جهانی برای توجه به این موضوع و تأمین مالی موردِ نیازِ آن درحال از بین رفتن است، لازم بود که با استفاده از چنین دیدارهایی، فشارهایی به جامعه جهانی وارد شود تا مسأله طولانی‌مدت  پناهندگان افغانستانی بار دیگر در مرکز توجه جامعه جهانی قرار بگیرد، و به جامعه جهانی یادآور شویم که جمهوری اسلامی ایران و مردم ایران چه کارهایی را برای این پناهندگان انجام داده است، زیرا به نظر من این اقدامات در سطح جهانی به اندازه کافی شناخته نشده است. هدف دیگر این دیدار افزایش بودجه اختصاص یافته از سوی کشورهای جهان برای این پناهندگان است تا دولت ایران و دیگر کشورهای میزبان همچون پاکستان از سوی جامعه جهانی کمک و یاری شده و در تحمل این بار سنگین با آن‌ها شریک شوند.

تسنیم: به نظر شما چرا تلاش‌ها و اقدامات ایران از سوی جامعه جهانی به اندازه کافی شناخته نشده است؟

داناپالا: اگر در سرتاسر جهان به کشورهایی که میزبان تعداد زیادی از پناهندگان  هستند نگاهی بیاندازید، متوجه می‌شوید که اکثرشان کشورهایی هستند که اصطلاحا به آن‌ها «پناه‌گاه‌های اولیه» می‌گویند. این کشورها هنگام بحث بر سر پناهندگان  معمولا نادیده انگاشته می‌شوند. برای مثال تانزانیا کشوری است که میزبان جمعیت بسیار بزرگی از پناهندگان است. پاکستان و ایران نیز کشورهایی هستند که میزبان جمعیت بزرگی از پناهندگان هستند. ترکیه، اردن و لبنان نیز از دیگر مناطقی هستند که چنین وضعیتی دارند. اما می‌بینیم که تبلیغات بسیاری درباره مسأله پناهندگان  در اروپا می‌شود، اینکه اروپا چگونه مملو از پناهندگان شده است، اما واقعیت این است که بار اصلی  پناهندگان بر دوش کشورهایی است که در همسایگی مناطقی که پناهندگان از آن فراری هستند، قرار دارند، و در واقع باید بر این کشورها تمرکز کرده و تلاش کرد تا به آن‌ها کمک کرد، کشورهایی که بیشترین بار را بر دوش دارند.

تبلیغات بسیاری درباره مسأله پناهندگان در اروپا می‌شود، اینکه اروپا چگونه مملو از پناهندگان شده است، اما واقعیت این است که بار اصلی پناهندگان بر دوش کشورهایی است که در کنار مناطقی که پناهندگان از آن فراری هستند، قرار دارند

تسنیم: بزرگترین محدودیت یا مشکلی که در انجام مأموریت‌های خود با آن مواجه هستید، چه چیزی است؟

داناپالا: فکر می‌کنم که بزرگترین مشکل و مسأله برانگیختن علایق دیگران نسبت به وضعیت پناهندگان،‌ چه در اینجا و یا هر نقطه دیگر از جهان است. وقتی از علایق سخن می‌گویم، بیش از هرچیزی منظورم بحث مالی است، مسأله‌ای که باعث پیشرفت و اجرای برنامه‌هایمان شده و در یافتن راه‌حل‌ها برای مسائل موجود به ما کمک می‌کند. اما علاوه بر آن، علایق سیاسی و اخلاقی نیز مطرح است. این سه حوزه برای موفقیت در این عرصه بسیار اهمیت دارند. درباره بحران طویل‌المدت پناهندگان افغانستانی که بیش از ۳۰ سال به طول انجامیده است، حفظ این سطح از علایق کار بسیار دشواری است. به همین خاطر ضروری بود که کمیسر عالی سازمان ملل در امور پناهندگان به ایران بیایید و تمرکز رسانه‌ها بار دیگر به این موضوع جلب شود و در نتیجه در مرکز توجه جهانی قرار بگیرد.

تسنیم: طی دوران کاری‌تان در کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، آیا تجربه بسیار خاصی را داشته‌اید که برایتان بسیار شیرین یا بسیار تلخ باشد؟

داناپالا: یک خاطره دارم که به طور خاص بسیار مثبت و خوب بود. این خاطره مربوط به دوران اولیه اشتغال به کارم در این نهاد بود، زمانی که ۲۳ سال سن داشتم و تازه از دانشگاه دانش‌آموخته شده بودم و به کامبوج اعزام شده بودم. در آن زمان، (در کامبوج) پس از چندین دهه نزاع، در سال ۱۹۹۲ یا ۱۹۹۳ توافق صلحی با میانجی‌گری طرف‌های بین‌المللی به دست آمد و در پاریس منعقد شد. کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان به عنوان بخشی از توافق صلح مسئول پیگیری بازگشت داوطلبانه پناهندگان شد؛ تمامی پناهندگانی که در خارج از کشور به سر می‌بردند، که البته اکثر آن‌ها در کمپ‌های پناهجویان در تایلند به سر می‌بردند. در آن زمان که یک کارمند تازه‌کار کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان بودم، شاهد پیوند دوباره یک دختر و مادرش بودم. این دو برای مدت ۱۷ سال از یکدیگر جدا شده بودند. این جدایی در آشوب‌های دوران جنگ ایجاد شده بود، و دختر به یک کمپ پناهندگان اعزام شده بود اما مادرش در کامبوج باقی مانده بود. و مشاهده این پیوند دوباره، که دختر خودش صاحب فرزند شده بود و آن‌ها را به مادرش معرفی می‌کرد، و مادربزرگ و نوه‌ها پیشتر هرگز همدیگر را ملاقات نکرده بودند، بسیار دلگرم کننده بود. این ماجرا که یکی از اولین تجاربم بود، مرا تشویق کرد تا در کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان باقی بمانم و در آن فعالیت داشته باشم.

اما درباره خاطرات دشوار باید بگویم که متأسفانه تعدادشان زیاد است. زیرا وقتی درباره کوچ اجباری در نقاط مختلف جهان سخن می‌گویید، شرایط شوک‌آوری هستند، من پناهندگان  بسیاری را ملاقات کردم که به تازگی خانه و کاشانه خود را ترک کرده، از مرزها عبور کرده و وارد یک کشور میزبان شده‌اند. این خاطرات بسیار دشوار و شوک‌آور هستند و نمی‌توان به راحتی با آن‌ها کنار آمد، اما مطمئنا به سختی آنچه که خود پناهندگان تجربه کرده‌اند، نیست.

خوشبین بودن لازمه کار در سازمان‌هایی همچون کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان است. اگر فرد خوش‌بینی نباشید، کار بسیار دشوار می‌شود. شما این ضرب‌المثل را شنیده‌اید که نیمی از لیوان پر است و یا نیمی از لیوان خالی است. من کسی هستم که نیمه پر لیوان را می‌بینم

تسنیم: آیا مسائل مرتبط با پناهندگان  روی زندگی شخصی شما تأثیر داشته است؟ تا کنون پیش آمده است که احساس ناامیدی کنید یا اینکه امیدوار به حل مشکلات باشید؟ و وقتی احساس ناامیدی می‌کنید، برای آرام کردن احساس‌تان چه کاری می‌کنید؟

داناپالا: من اغلب می‌گویم که خوشبین بودن لازمه کار در سازمان‌هایی همچون کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان است. اگر فرد خوش‌بینی نباشید، کار بسیار دشوار می‌شود. شما این ضرب‌المثل را شنیده‌اید که نیمی از لیوان پر است و یا نیمی از لیوان خالی است. من کسی هستم که نیمه پر لیوان را می‌بینم. وقتی دچار چالش‌های بسیاری می‌شویم، به شخصه تلاش می‌کنم تا در وضعیت ساختارشکنی کنم، و یک گام روبه‌جلو بردارم، حتی زمانی که وضعیت بسیار دشوار و سنگین باشد. به این ترتیب با برداشتن حتی یک گام، اینگونه به نظر می‌آید که مشکل حل خواهد شد. وقتی به وضعیت پناهندگان  نگاه می‌کنم می‌بینم که در شرایط بسیار دشواری به سر می‌برند و چالش‌های فراوانی پیش روی خود دارند، اما وقتی که برنامه پوشش بیمه خدمات درمانی، فرمان مقام معظم رهبری ایران و تأثیر این برنامه‌ها بر زندگی پناهندگان را در این کشور نگاه می‌کنم، شرایط مساعدتر و امیدوارکننده به نظر می‌رسد، زیرا شاهد آن هستید که تأثیر مثبتی داشته‌اند و این موضوع به شما انگیزه می‌دهد تا به کار خود ادامه دهید.

منبع : سایت آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد در ایران

حضور انجمن حامی در دوره بین المللی آموزش استانداردهای جهانی امدادرسانی به مناطق روستایی

ششمین دوره  (The Livestock Emergency Guidelines and Standards (LEGS برای تربیت مربیانی از کشورهای مختلف جهت آموزش استانداردهای جهانی امدادرسانی به مناطق روستایی که زندگی آنها وابسته به دام های اهلی در مناطق زندگی اشان می باشد  برگزار گردید. در این دوره شرکت کنندگان با ضرورتهای تمرکز بر حفظ حیات موجودات زنده روستایی در بحران های طبیعی آشنا شده و تجربیات بدست آمده در چگونگی پاسخگویی به نیازهای اولیه و ثانویه جامعه محلی بعد از بروز بحران ها از جمله: ارزیابی اولیه، تعیین پاسخ مناسب به نیازهای موجود، تحلیل و اقدامات فنی، برنامه ریزی بهترین پاسخ ممکن هنگام بروز حوادث طبیعی ناگهانی یا تدریجی مختلف اعم از سیل، زلزله، خشکسالی، طوفان و غیره را فرا گرفتند.

LEGS training - HAMI

نماینده انجمن حامی تنها شرکت کننده این دوره از ایران بود که با حضور فعال در مباحث و موضوعات ارائه شده ؛ فرصت انتقال آموخته ها و برنامه ریزی های اصولی بر اساس استانداردهای بین المللی برای حفظ دام هایی که اثر مهمی بر کیفیت و بازسازی زندگی خانواده های روستایی و عشایری دارد را فراهم نموده تا بتواند گام موثری در راستای کاهش آسیب های انسان ها و خانواده های آسیب دیده از وقوع بحران های طبیعی در کشور باشد.

ملاقات با معین مسلکی و پالیسی وزارت امور زنان افغانستان در کابل

مدیر انجمن حمایت از زنان و کودکان پناهنده با مسئولین وزارت امور زنان افغانستان دیدار کرد. فاطمه اشرفی در این دیدار، ضمن معرفی فعالیت های انجمن حامی در حوزه توانمندسازی زنان پناهنده و مهاجر در ایران، به فعالیت های گسترده این انجمن از سال ۲۰۰۳ در افغانستان در حوزه حقوق و توانمندسازی زنان اشاره کرد. وی اظهار کرد: امیدواریم زمینه ای فراهم گردد تا دستاوردهای زنان افغانستانی مقیم ایران را به کشور افغانستان انتقال دهیم، و روابط فیمابین مستحکم تر از گذشته گردد.

معین مسلکی و پالیسی وزارت امور زنان افغانستان نیز با تأکید بر ضرورت افزایش تعاملات و همکاری های مشترک میان زنان ایران و افغانستان، اظهار کرد: آنچه که ما را به هم نزدیک می کند، زبان، دین، و زمینه های مشترک فرهنگی است. خانم سپورمی وردک اظهار امیدواری کرد با توجه به این زمینه های مشترک افغانستان بتواند از آموخته ها و تجربیات کشورهای اسلامی همسایه به ویژه ایران در حوزه زنان استفاده نماید.   وی افزود: افغانستان به صورت جدی نیاز به حمایت کشورهای اسلامی در حوزه های مختلف از جمله توانمندسازی در دو بخش اقتصادی و اجتماعی دارد.

فاطمه اشرفی نیز آمادگی انجمن حامی برای هرگونه همکاری در حوزه ظرفیت سازی کارآفرینی برای زنان افغانستانی را  اعلام کرد.

مدیر کل اداره اتباع و امور مهاجرین ایران: سیاست نظام ایران حفظ کرامت مهاجرین است

احمد محمدی فر مدیر کل اتباع و امور مهاجرین وزارت کشور ایران با بیان اینکه سیاست نظام ایران بر حفظ کرامت، احترام به مهاجرین استوار است، گفت: علی رغم خدمات ایران به مهاجرین دشمنان منتظرند با فضاسازی یک حرکت کوچک را بزرگ کنند.

به گزارش خبرنگار سایت افغانستان خبرگزاری فارس، «احمد محمدی فر»، مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران با حضور در برنامه تلوزیونی وطن‌دار با ارائه آماری از وضعیت حضور مهاجران افغانستانی گفت: تاکنون حدود ۸۵۰ هزار نفر مهاجر افغانستانی در قالب کارت آمایش در ایران ساماندهی شدند و حدود۴۵۰ هزار نفر در قالب گذرنامه‌های خانواری ساماندهی حضور دارند.

وی افزود: چیزی در حدود ۵۰ هزار نفر هم بعنوان مهاجران دارای اقامت براساس گذرنامه‌های مجردی حضور دارند، این آمار کلی از مهاجرین افغانستانی است که به صورت قانونی در ایران  حضور دارند.

یک و نیم میلیون مهاجر افغانستانی غیرمجاز در ایران 

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران در ادامه به مهاجرانی که به صورت غیر قانونی در کشور ایران حضور دارند، اشاره کرد و گفت: برآوردهایی که داریم مابین یک تا یک و نیم میلیون نفر از مهاجران افغانستانی بصورت غیرمجاز وارد ایران شده‌اند و بصورت غیرمجاز در اینجا زندگی می کنند، این  آمار کلی است که ما از جمعیت مهاجران داریم و در قالب این شاخص ها می توانیم بیان کنیم.

علت شرایط اقامتی موقت برای اتباع افغانستان

وی در تشریح اینکه سیاست کلی دولت در برخورد با مهاجران افغانستانی و اینکه چرا باید مهاجران افغانستانی بعد از ۳۰ سال هنوز شرایط اقامتی موقتی داشته باشند و این اقامت دائمی نشده است، خاطرنشان کرد: شرایط افغانستان شرایط ویژه ای است، این کشور مورد ستم و تعدی قدرت‌های خارجی واقع شده و سالهای طولانی و در حدود ۴دهه است که کشور و ملت افغانستان با یک وضعیت ستم و جور کشورهای خارج از منطقه و فرا منطقه ای مواجه هستند.

محمدی فر افزود: ما با چنین سرنوشتی برای این مردم مواجه هستیم و در حقیقت این خاص بودن شرایط از گذشته تا اکنون ادامه دارد. بحث‌هایی مثل تروریسم،جنگ  جدی است و کشور افغانستان طی این سال‌ها با این‌ها مواجه بوده است.

اهمیت افغانستان به عنوان کشور مسلمان و  همسایه 

وی افزود: این کشور برای جمهوری اسلامی ایران همواره به عنوان یک کشور مسلمان و یک کشور همسایه مورد اهمیت است و با یک دیدگاه و نگاه ویژه ای به این کشور نگریسته شده است.

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ادامه داد: ۳۰ سال است که به خاطر این مسائل مهاجران افغانستانی در ایران حضور دارند و تا جایی که توانستیم و در قالب شرایط مختلف از ایشان پذیرایی شده است.

شرایط ایران، تحریم اقتصادی شدید و حضور مهاجرین

وی افزود: آن هم در شرایطی که خود مهاجران هم می‌دانند که ایران در این سالها شاهد یک جنگ طولانی، یک تحریم اقتصادی شدید، حملات تروریسم و ناامنی های مرزی  بود و مجموعه‌ای از مسائل و مشکلات عظیم را خودش تحمل کرده است. با این حال تا جایی که توانستیم این موضوع باعث نشده که ما این جمعیت از یک کشور برادر را به صورت کلی برانیم.

محمدی فر با بیان اینکه هم نگاه حضرت امام خمینی (ره) به مهاجران افغانستانی یک نگاه ویژه و پدرانه بوده و هم نگاه مقام معظم رهبری گفت: رهبری معظم انقلاب بارها تاکید فرمودند که کشور افغانستان به عنوان یک کشور مسلمان و یک کشور مورد علاقه به سرنوشت آن، برای ما مهم است.

استراتژی دولت ایران در آبادانی کشور افغانستان

وی افزود: بنابراین استراتژی کلی دولت ایران این است که این جمعیت را آماده، مقتدر و باسواد کند، پایدار نگه دارد تا روزی برگردند و کشور خودشان را آباد کنند و افغانستانی آباد و سربلند داشته باشیم.

محمدی فر با بیان اینکه برای دوره‌ای ما با موجی از بازگشت داوطلبانه میان مهاجرینی که به صورت غیر قانونی حضور دارند، مواجه بودیم، درباره چرایی عدم اعطای تابعیت به مهاجرانی که نزدیک به ۳ دهه است در ایران حضور دارند، گفت: اعطای تابعیت در ایران شرایط پیچیده ‌ای ندارد.

وی افزود: طبق قوانینی که درباره تابعیت در  ایران تبیین شده و اکنون جاری است، افرادی که تمایل دارند، تقاضای تابعیت می‌کنند و یک سیر و فرایندی برابر همان قوانین طی می‌کنند بعد از طی این قوانین و تشکیل پرونده های تابعیت، این پرونده‌ها به وزارت امور خارجه ارسال می شود.

قوانین کمیسیون اعطای تابعیت به اتباع خارجی 

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران با اشاره به کمیسیون اعطای تابعیت به اتباع خارجی وزارت امور خارجه ایران گفت: این کمیسیون به عنوان مرجع صدور و تشخیص و ارزیاب برای اعطای تابعیت، روی این پرونده‌ها تصمیم‌گیری می‌کند.

وی درباره اینکه آیا آماری در دست دارد که به چه افرادی تاکنون تابعیت ایرانی داده شده است و چرا در تمام این سال‌ها تابعیتی داده نشده است و شرایط به صورت اقامت موقت مرتب تمدید می‌شود، گفت: چون این مسأله در حوزه ی وظایف وزارت امور خارجه است، آمار دقیق آن در اختیار این وزارتخانه است.

محمدی‌فر افزود: بحث‌های کمیسیون تابعیت یا بحث‌هایی که در وزارت خارجه است قطعا برابر فرآیند تعریف شده وزارت خارجه ایران پیش می‌رود که قطعا همکاران بنده در وزارت خارجه در این رابطه خیلی بهتر می‌توانند توجیهات لازم را بیان کنند ولی درباره آن بخشی که مربوط به وزارت کشور ایران است ما بصورت مرتب به وظایف خود عمل کردیم.

وزارت خارجه ایران تصمیم‌گیر در موضوع اعطای تابعیت 

محمدی‌فر با بیان اینکه بخشی از فرآیند تشکیل پرونده برای اعطای تابعیت در استانداری‌ها و وزارت کشور انجام می شود، گفت: ما بصورت مرتب بحث‌هایی که در قانون آمده را اجرا می‌کنیم تا شرایط برای بررسی نهایی در کمیسیون اعطای تابعیت وزارت امور خارجه ایران مهیا شود.

وی افزود: مسائلی مانند امتحانی که در قانون آمده تا ایران را بشناسند، بحث سوگند یادکردن و وفاداربودن به قوانین نظام ایران که در قانون آمده طبق قانون و به صورت مرتب با حضور نمایندگانی از وزارت دادگستری، از قوه قضاییه، از وزارت آموزش و پرورش  که باید در حوزه امتحان باشند و در این مجالس شرکت کنند، اجرا می‌شود، پرونده‌ها تشکیل می‌شود و این پرونده‌ها به وزارت خارجه ارسال می‌شود که فرایند بعدی را طی کنند.

تابعیت، اصلی که تابع قوانین بین المللی است

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران ادامه داد: تابعیت، اصلی است که تابع قوانین بین المللی است و موضوعی است که تابع مقررات و روابط بین‌الملل است و حساسیت های ویژه  خودش را دارد و در تمام دنیا همینطور است، اینگونه نیست که در یک فرایند خیلی ساده و طبیعی این فرایند طی بشود، موضوعات متعددی مثل پیمان هایی که با دولت های متفاوت وجود دارد شرایط اعطای تابعیت را حساس تر می کند.

موضوع اعطای تابعیت به فرزندان خارجیِ مادر ایرانی

وی در بخش دیگری از موضوع تابعیت به موضوع اعطای تابعیت به فرزندان خارجیِ مادر ایرانی اشاره کرد و خاطرنشان ساخت: در بحث مادر ایرانی ها بنا به ماده واحده‌ای که در قانون تابعیت ایجاد شده، بنا بر این هست که اولاً باید فرزندی باشد که پدرش تابعیت افغانستان را دارد بعد هم درباره اینکه باید به سن ۱۸برسد تا به او تابعیت داده شود، این است که فرزند خودش تصمیم بگیرد که تابعیت کجا را داشته باشد؟

وی افزود: قانون گذار در حقیقت در این امر تاکید داشته و این نگرانی را داشته که شایداین فرزند که به سن۱۸ سالگی رسید اصولاً تابعیت کشور افغانستان را ترجیح بدهد تا تابعیت ایران.

در کشور  ایران ۲ تابعیتی ممنوع است

محمدی‌فر درباره اعطای تابعیت مضاعف گفت: در کشور ایران ۲ تابعیتی ممنوع است تابعیت مضاعف برای ما وجود ندارد. آن افرادی که تایعیت دوم دارند، کسانی هستند که تابعیت اول ایرانی داشتند و بعد کشور دیگری که ملاحظه‌ای برای اعطای تابعیت نداشته به آن‌ها تابعیت خود را اعطا کرده است.

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران  در پاسخ به این ابهام که آیا تا ۱۸ سالگی محدودیتی برای این فرنزدان برای استفاده از امکانات پیش نمی‌آید، گفت: برای کسانیکه فرزند مادر ایرانی بوده و سن آن‌ها زیر ۱۸سال است و اقامت قانونی دارند، شرایط برابر با فرزندان ایرانی است و می‌توانند مثل هر فرد ایرانی از تمام امکانات برخوردار باشد.

هیچ هزینه‌ای بابت تحصیل از اتباع نباید گرفته شود

 محمدی فر دررابطه با تحصیل دانش آموزان اتباع خارجی و دریافت غیرقانونی شهریه گفت: در رابطه با هزین‌ های تحصیلی، مصوبه ی هیات وزیران برای همین سال تحصیلی که پیش رو داریم به این صورت است که هیچ هزینه ای بابت تحصیل از هیچ فردی اعم از مادر ایرانی و غیر از آن نباید گرفته شود.

وی در پاسخ به تخلفی که در استان کرمان صورت گرفته بود، گفت: در استان کرمان در رابطه با یکی از قسمت‌ها ناهماهنگی ایجاد شده بود. در برخی مدارس  یکسری هزینه‌های فوق برنامه ها پیرامون بحث‌های اولیای مدارس گرفته می‌شود که این‌ها در چارچوب  آن برنامه که از هر دانش آموز ایرانی هم برای این امور هزینه گرفته می‌شود، تعریف شده بود که باز هم به آن‌ها تذکر داده شد.

هیچ مدرسه‌ای بابت تحصیل هزینه‌ای نخواهد گرفت

محمدی فر افزود: تا برای این دوستان یک فرآیند معمولی تر و طبیعی تری را انجام دهند. بنده تاکید می‌کنم که هیچ مدرسه ای بابت تحصیل و بابت شهریه هیچ هزینه ای قطعاً نخواهد گرفت و مواردی که تا به الان پیش آمده سوتفاهم بوده است و قطع به یقین بحث هزینه شهریه نبوده و آموزش و پرورش قطعاً با حساسیت این موضوع را دنبال می‌کند.

وی در رابطه با اینکه اگر موارد دیگری از تخلف بود و این بار رسانه‌ای نشد، خانواده‌ها چطور می‌توانند پیگیری کنند، گفت: خانواده‌های مهاجران می توانند برای شکایت از دریافت شهریه به اداره آموزش و پرورش استان و اداره اتباع استان مراجعه کنند.

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران با اشاره به دستور رهبر معظم انقلاب مبنی بر تحصیل دانش آموزان مهاجر افغانستانی ولو آنانی که به صورت غیر قانونی در کشور حضور دارند، گفت: بعد از دستور ایشان، در سال گذشته ۴۸۰ هزار نفر از مهاجران قانونی و غیر قانونی در مدارس ثثبت نام شدند و امسال ۵۲ هزار نفر از فرزندان اتباع افغانستانی که بصورت غیرمجاز وارد کشور ایران شدند هم ثبت نام شدند و در حال تحصیل هستند.

نگرانی خانواده‌هایی که غیرقانونی در ایران حضور دارند

وی در پاسخ به نگرانی برخی خانواده‌هایی که به صورت غیر قانونی در کشور  ایران حضور دارند، در هنگام ثبت نام و احتمال رد مرز گفت: در زمان تحصیل فرزندان با خانواده‌های بی‌مدرک هیچگونه برخوردی نخواهد شد و مادامی که فرزند مشغول به تحصیل است، رد مرز نمی‌شوند.

محمدی فر گفت: فرزندان در تمام مقاطع تحصیلی تعیین سطح تحصیلات می شوند و مانند بقیه دانش آموزان سر کلاس می روند و از امکانات آموزشی برخوردار می‌شوند و تأکید می‌کنم که مادر و پدرشان به علت نداشتن مدرک  رد مرز نمی شوند.

سیاست نظام ایران حفظ کرامت مهاجران است

محمدی فر در ادامه خاطرنشان کرد: اگر برخوردهایی با این خانواده‌ها صورت گرفته در میان این جمعیت یک و نیم میلیون نفری که بصورت مجاز حضور دارند و یک و نیم میلیون نفری که به صورت غیرمجاز حضور دارند و بعضاً مورد برد رسانه‌ای قرار می گیرند، استثنا است و عزم ما بر این است که این برخوردها در همین مقدار هم صورت نگیرد.

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران ادامه داد: علی رغم همه خدماتی که ایران ارائه می‌دهد از آنجایی که دشمنان منتظرند فضاسازی کنند یک حرکت کوچک را بزرگ می‌کنند در حالیکه سیاست نظام ایران  حفظ کرامت مهاجرین و پناهندگان است و حتی غیرمجازها که وقتی دستگیر می شوند و به اردوگاه برده می‌شود.

سیاست نظام ایران بر حفظ کرامت، احترام به مهاجرین

وی گفت: در نهایت احترام باید با آن‌ها رفتار شود تا زمانیکه شخص از مرز خارج می شود از لحاظ غذایی و بهداشتی تحت کنترل هستند که یک وقت آسیبی وارد نشود. اگر در مقطعی که در حال اخراج است نیاز به درمان پزشکی دارند، قطعا فرآند رد مرز قطع خواهد شد و تحت درمان پزشکی قرار خواهندگرفت و اگر در جایی کسی بخواهد غیر از این رفتار کند قطعاً نظام با فرد خاطی برخورد خواهد کرد.

محمدی فر گفت: سیاست نظام ایران بر حفظ کرامت، احترام، ارزش گذاری و ارزش‌های اسلامی است و همین اصول به ما می گوید که باید اینطور برخورد کنیم.

شرط تأهل دانشجویان برای دریافت گواهینامه وجود ندارد

محمدی فر در ادامه در خصوص بحث گواهینامه و لزوم دارا بودن گذرنامه برای دریافت گواهینامه گفت: مهاجران از همه خدمات برخوردار هستند و این خدمات بیشتر هم می‌شود اما صرفاً آن بحث گواهینامه  یک مقدار باعث سوءتفاهم شده که نیازمند تغییر وضعیت از کارت اقامت به اقامت گذرنامه ای است. هر چند تغییر وضعیت برای مهاجران اجباری نیست اما کسی که تغییر وضعیت می دهد علاوه بر اقامت از خدمات بیشتری برخوردار می‌شود که یکی از آن‌ها گواهینامه است.

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران به اختلاف جزئی میان نیروی انتظامی و وزارت کشور در خصوص بحث گواهینامه براساس کارت یا گذرنامه اشاره کرد و گفت: نیروی انتظامی برای اعطای گواهینامه نیاز دارد که با قوانین بین‌المللی پیش برود و چنانچه به سبب حادثه ای نیازمند پیگیری های حقوقی بود باید براساس اطعات هویتی که در اختیار دارد، به سراغ افراد برود.

فرآیندهای قانونی در بحث اقامت براساس گذرنامه

تسنیم به نقل از وی نوشت: برای این منظور اگر یکسری فرایندهای قانونی در بحث اقامت براساس گذرنامه را طی کنند، متقاضیان می‌توانند با ثبت اطلاعات در سامانه پلیس از دریافت گواهینامه برخوردار شوند.

وی تأکید کرد: نیروی انتظامی تمایل دارد در چارچوب کارکردهای خودش مهاجران را سازماندهی کند و بر این اساس برای اعطای گواهینامه همکاری خواهد کرد و در این زمینه میان وزارت کشور ایران  با نیروی انتظامی هماهنگی کامل به وجود آمده است.

محمدی فر گفت: نیروی انتظامی یک بانک هویتی از این افراد دارد این بانک هویت خدمات متفاوتی برای ارائه از جمله گواهینامه دارد و هنگامی که افراد را در چارچوب فرآیند قانونی و ضوابط و مقرراتی که تعریف شده ثبت اطلاعات شوند، از این خدمات بهره‌مند می‌شوند.

توافق با عراق برای حضور مهاجران در راهپیمایی اربعین

محمدی فر در رابطه با چرایی وجود شرط تأهل برای دانشجویان برای دریافت گواهینامه تأکید کرد که دیگر چنین شرطی وجود ندارد و از آنجایی که اقامت دانشجویان به صورت پاسپورتی است می توانند برای طی مراحل دریافت گواهینامه اقدام کنند.

وی افزود: دانشجوها با ویزای دانشجویی که مورد قبول وزارت علوم، تحقیقات وفناوری ایران است و می‌توانند بنابر آن ضوابط هم تحصیل کنند، هم اقامت داشته باشند، قطع یقین با ضابطه‌اش می توانند گواهینامه دریافت کنند لیکن من چیزی درباره شرط تأهل نشنیدم و اگر اشکالی هست برطرف شده و دوستان می توانند به نیروی انتظامی یا استانداری منطقه مراجعه کنند.

نگرانی مهاجران از وضعیت اقامت پاسپورتی شدن 

وی با اشاره به یک نگرانی میان مهاجران که در صورت پاسپورتی شدن نگران وضعیت اقامتی خود و عدم تمدید آن هستند، با بیان اینکه هیچ تغییری در شرایط اقامتی افراد ایجاد نخواهد شد، گفت: درباره افرادی که به صورت غیر قانونی هم حضور دارند، توصیه ما این است که برای حضور قانونی اقدام کنند.

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران در ادامه بحث‌های مطروح در برنامه این هفته وطندار به موضوع مشکلات اعزام مهاجران به سفر عتبات عالیات در ایام زیارت اربعین اشاره کرد و گفت: در سالهای گذشته دارندگان کارت آمایش امکان حضور در مراسم اربعین برایشان فراهم نبود اما امسال در بحث اربعین هماهنگی هاو ساز و کارهای بین دستگاهی و برون دستگاهی شده و تلاش شده است که امکان رفتن دارندگان کارت آمایش به عراق فراهم شود.

آمار رد مرز روزانه و ورود قاچاقی به داخل کشور ایران

محمدی فر در رابطه با این موضوع که با توجه به آمار رد مرز روزانه و ورود قاچاقی به داخل کشور ایران که به نوعی یک کار یا سیاست پر هزینه باطل تصور می‌شود و مواجهه با مهاجران نیازمند سیاست دیگری است و باید در این باره بازنگری صورت گیرد تا این افراد به حضور قانونی در کشور تمایل پیدا کنند، گفت: اگر نظام ایران بخواهد بر اساس مُرّ قانون برخورد کند، مهاجران نباید رد مرز شوند و باید کسانی که به صورت غیرقانونی وارد می‌شوند را بین یک تا سه سال در زندان برابر قانون نگهداری کند.

وی افزود: حتی قانون افغانستان برای این موضوع شش سال زندانی در نظر گرفته است یعنی اگر کسی بطور غیرمجاز وارد خاک افغانستان بشود شش سال باید در زندان باشد.

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور  ایران  گفت: کسی اگر بطور غیرقانونی وارد کشور  ایران بشود بین یک تا سه سال زندانی دارد بنابراین اگر برخوردهایی که دارد انجام می‌شود را مقایسه کنیم با قانونی که داریم، سعی کردیم این فرایند را به نحو دیگری اجرا کنیم تا شرایط سخت‌تر از این نشود.

ثبت سند و استملاک اتباع خارجی در ایران

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور  ایران درباره پرسشی در خصوص ثبت سند و استملاک اتباع خارجی گفت: قانون در این بخش یک چارچوب و ضوابطی را تعریف کرده که یک فرد خارجی در چه چارچوبی می تواند مالکیت داشته باشدو گفته شده که برای او در چه جاهایی، قانون محدودیت ایجاد کرده است و ما طبق آنچه در قانون آمده عمل خواهیم کرد.

وی افزود: افراد می‌توانند با مراجعه به دفاتر اسناد ما اگر در چارچوب قوانین باشد، اموال خود مثلاً اتومبیل را می‌توانند به نام بزنند اما در خصوص  زمین استثنایی هست که طبق قانون بین‌المللی اگر زمینی به نام فردی در اینجا ثبت شود معادل آن باید در کشور وی زمینی در اختیار ایران قرار گیرد.

محمدی فر گفت: محدودیت به این دلیل است که البته این موضوع هم در بعضی نقاط ایران مثلاً برای افرادی که بالاتر از یک عددی در کشور ایران  سرمایه‌گذاری اقتصادی می‌کنند استثناء قائل شده و امتیازی برای ایشان در نظر گرفته است و می‌توانند زمینی مثلاً در مشهد بنام خود ثبت کنند.

تردد آزادانه مهاجرین افغانستان بین ایران و افغانستان

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران وعده کرد که طبق صحبت های صورت گرفته در آینده نزدیک شرایطی فراهم خواهد شد که مهاجران افغانستانی ها دارای کارت آمایش این امکان را داشته باشند که بتوانند آزادانه میان ایران و افغانستان تردد کنند تا بتوانند شرایط ابتدایی زندگی در این کشور را برای خود و خانواده‌هایشان فراهم آورند و همچنین ارتباطی با بستگان خود ایجاد کنند.

وی خاطرنشان ساخت: طبق قوانین بین‌المللی در صورت بازگشت یک مهاجر به وطن خود، کارت پناهندگی وی باطل خواهد شد اما رایزنی‌ها میان ایران و افغانستان در حال شکل دادن به یک توافق است که برنامه ریزی صورت گیرد تا امکان رفت و آمد آسان شود و کارت‌هایشان لغو نشود.

در بحث دفاتر کفالت حق با مهاجران است

محمدی فر تأکید کرد که در بحث دفاتر کفالت حق با مهاجران است و قرار بر این است که هر منطقه ای دفتر خودش را داشته باشد و همین امسال این مشکل حل خواهد شد. همچنین در خصوص بحث فرزندان بدون کارت آمایش، امسال تمهیدی در نظر گرفته شده است که این بچه ها و خانواده‌ها می‌توانند صاحب کارت شوند. اگر پدر یا مادری کارت آمایش دارند برای فرزندان شان اقدام کنند.

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران بر وجود بد رفتاری در مواجهه با مهاجران از جانب برخی افراد صحه گذاشت و گفت: بله ممکن است چنین مواردی باشد و من این موضوع را رد نمی کنم ولی اینکه بگوییم عمومیت دارد، قطعا اینگونه نیست.

وی افزود: هر چند که همین موارد هم نباید باشد و اینکه عزم سیستم در برخورد با این مسائل جدی است. اگر انتقادی بود منتقل شود، برخورد می‌کنیم.

مسیر حمایت‌ برای ساخت و آبادانی افغانستان 

محمدی فر با بیان اینکه بحث تحصیل دانش آموزی ولو غیر قانونی‌ها که گفته شد تا پایان تحصیل منعی برای بودن درون ایران درباره شان وجود ندارد با تحصیلات دانشگاهی تفاوت دارد، گفت: تحصیل ابتدایی حق هر انسانی هست و متعاقبا در تحصیلات سطح بالا شرایط فرق می‌کند و اساساً دانشجویان در مقاطع بالاتر درس می‌خوانند تا بتوانند خدمتی به کشور خود بکنند.

وی افزود: بنای ما هم این است که در این مسیر حمایت‌هایی شکل دهیم تا افغانستان ساخته شود به همین دلیل تلاش بر این است که درباره نوع انتقال این عزیزان به افغانستان اقداماتی برای تسهیل امور صورت گیرد.

هزینه‌های ایران برای تحصیل مهاجران

مدیر کل اتباع و امور مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران در انتهای بحث‌های خود به موضوع هزینه‌های تقبل کرده ایران برای تحصیل مهاجران اشاره کرد و گفت: این را عرض کنم که در بخش دانش آموزی سرانه هر دانش آموز چه ایرانی چه افغانستانی به صورت برابر و حدود ۲ میلیون تومان در نظر گرفته شده است که حدود۶۰۰دلار می شود.

وی افزود: در سال جاری حدود۴۳۰هزار دانش آموز مشغول به تحصیل هستند که هزینه آن چیزی حدود ۲۵۰ میلیون دلار برای این تعداد دانش آموز می‌شود. کل کمک‌های بین المللی یک میلیون دلار است و بد نیست که هزینه‌ای که ایران تقبل کرده با این یک میلیون دلار مورد مقایسه قرار گیرد.

کمیسیونر امور بشردوستانه اتحادیه اروپا: کمک های اروپا به ایران برای پناهندگان افغانستانی کافی نیست

«کریستوس استیلیانیدس» کمیسر امور بشردوستانه و مدیریت بحران اتحادیه اروپا گفت: ایران هزینه‌های زیادی را برای تحصیل، بهداشت، سلامت، امنیت و اشتغال مهاجران افغانستانی پرداخت می‌کند.

 کمیسر امور بشردوستانه و مدیریت بحران اتحادیه اروپا پیش از ظهر امروز در دیدار با استاندار کرمان اظهار داشت: از تلاش‌های استاندار کرمان برای ارائه خدمات به پناهندگان افغانستانی قدردانی می‌کنم.

وی بیان داشت: قطعاً کشورهای پذیرنده مهاجران افغانستانی با مشکلاتی برای میزبانی از این افراد با توجه به شرایط نامناسب منطقه مواجه هستند.

کمیسر امور بشردوستانه و مدیریت بحران اتحادیه اروپا ادامه داد: برای ارزیابی شرایط مهاجران به کرمان سفر کرده‌ایم تا پس از انجام ارزیابی‌ها گام‌هایی را برداریم.

استیلیانیدس عنوان کرد: امروز و فردا بازدید از پروژه‌هایی که کمیسیون اروپا به آنها کمک مالی کرده، انجام می‌شود و همچنین همدردی خود را با جمعیت پناهنده ابراز می‌کنیم.

وی اضافه کرد: رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا و معاون وی تلاش زیادی برای بازگشت ایران به جامعه بین‌الملل دارند و معتقدم مردم ایران، جمهوری اسلامی استحقاق این جایگاه و حتی جایگاه‌های بالاتر در عرصه بین‌المللی را دارند.

کمیسر امور بشردوستانه و مدیریت بحران اتحادیه اروپا گفت: بازدیدهای انجام شده از وضعیت پناهندگان در ایران نشان‌دهنده علاقه ما برای گسترش همکاری‌ها با ایران در همه زمینه‌هاست.

استیلیانیدس ادامه داد: کمک‌های اروپا در برابر آنچه مورد نیاز مهاجران است، کافی نیست و سعی خودمان را می‌کنیم تا جوابگوی هزینه‌های سنگین مالی، فرهنگی، امنیتی و آموزشی مهاجران باشیم و می‌دانیم ایران هزینه زیادی را در این زمینه انجام می‌دهد.

وی ابراز داشت: برای برداشتن قدم نخست بر اساس سیاست‌ها و تصمیمی که برای سال جاری داریم مبلغی را که در ابتدای امسال برای کمک به مهاجران ساکن در ایران در نظر گرفته بودیم را دو برابر کرده‌ایم.

استیلیانیدس گفت: ۵٫۸ میلیارد دلار به افغانستان کمک کرده‌ایم و این مبلغ برای مشکلات ریشه‌ای داخل افغانستان هزینه می‌شود و در نظر دارم در سال آینده میلادی هم مبلغ کمک به مهاجران داخل ایران افزایش یابد.

به نقل از : خبرگزاری فارس – سایت افغانستان

بازدید از کانون اصلاح و تربیت اطفال کابل

بازدید مدیر انجمن حمایت از زنان و کودکان پناهنده از کانون اصلاح و تربیت اطفال کابل روز ۲۳ مهر ۹۵ صورت گرفت. در این بازدید که مسئولین رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان نیز حضور داشتند، مدیر کانون ضمن استقبال گرم از میهمانان ایرانی خود به ارائه گزارشی درباره وضعیت کلی کانون، تعداد مددجویان و نحوه ارائه خدمات و امکانات آموزشی در این مجموعه پرداختند . وی افزود: یکی از اقدامات اصلاحی و تربیتی در کانون اصلاح و تربیت کابل، ارائه آموزش های فنی و حرفه ای است. ما تلاش میکنیم تا با ارائه آموزش های لازم به مددجویان در مدت نگهداری در کانون، زمینه اشتغال آنان را بعد از آزادی فراهم آوریم.

 آقای امینی اظهار امیدواری کرد: ما علاقمند هستیم از تجربیات کشور ایران استفاده نماییم و زمینه های افزایش همکاری میان دو کشور را برای تقویت ظرفیت نیروی انسانی و بازپروری اطفال در کانون اصلاح و تربیت کابل را فراهم آوریم.

photo_2016-10-26_10-15-24

مدیر عامل انجمن حامی پس از بازدید از قسمت های مختلف کانون و خوابگاه های دختران و پسران که محل نگهداری مددجویان بود، اظهار داشت: ما در انجمن اعتقاد داریم که با تلاش برای انتقال تجربیات میان مدیران و دست اندرکاران مراکز اصلاح و تربیت در ایران و افغانستان، زمینه های لازم جهت بازپروری کودکان را فراهم آوریم و بنده و همکارانم تلاش می کنیم تا این اقدامات اصلاحی و تربیتی برای این قشر از کودکان جامعه افغانستان میسر شود.

معاون رایزنی فرهنگی ایران در افغانستان نیز در ادامه، ضمن اشاره به اشتراکات دینی، زبانی و فرهنگی اظهار داشت: ما نیز آمادگی داریم تا برای رفع کاستی هایی که حقوق کودکان را نشانه رفته است از هیچ تلاشی دریغ نکنیم و این همکاری می تواند شامل کمک های سخت افزاری یا نرم افزاری باشد و در هر دو صورت جمهوری اسلامی ایران آمادگی کامل برای این اقدام را دارد.

دیدار مدیرانجمن حامی با وزیر امور مهاجرین و عودت کنندگان جمهوری اسلامی افغانستان

سیدحسین عالمی بلخی وزیر امور مهاجرین و عودت کنندگان جمهوری اسلامی افغانستان در دیدار با مسئولین و اعضای انجمن حامی در کابل اظهار داشت : امیدواریم بتوانیم زمینه های بیشتری برای تبادل نظر و ایجاد تعامل دو جانبه پایدار و مثبت را پیرامون موضوع مهاجرین و پناهندگان فراهم آوریم.

فاطمه اشرفی نیز در این دیدار با تأکید بر لزوم افزایش همکاری های این وزارتخانه و انجمن حمایت از زنان و کودکان پناهنده در ایران گفت: امیدواریم در آینده نزدیک با توجه به ظرفیت مهاجرین و پناهندگان مقیم ایران و با یک برنامه ریزی دقیق؛ امکان بهره گیری حداکثری از تمام ظرفیت های جوانان مهاجر تحصیل کرده و توانمند از ایران به افغانستان را داشته باشیم.

در این دیدار دوستانه، وزیر مهاجرین افغانستان با اهدای هدیه ای به عنوان یادبود از تلاش های چندین ساله حامی در ارائه خدمات و فراهم آوردن فرصت های مناسب برای گروه های مهاجر و پناهنده افغانستانی به ویژه زنان و کودکان در ایران قدردانی نمود.

نشست تخصصی بررسی «اعلامیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره پناهندگان و مهاجران» در سپتامبر ۲۰۱۶

نشست تخصصی بررسی «اعلامیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره پناهندگان و مهاجران» که به همت انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد و سازمان اطلاعات سازمان ملل متحد و با حضور اساتید حقوق بین الملل و پژوهشگران و فعالان حقوق پناهندگان روز ۲۸ مهر برگزار گردید.

در آغاز این نشست، دکتر نسرین مصفا دبیر انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد با بیان اهمیت مباحث مطرح شده در این اعلامیه اظهار کرد: انجمن تلاش می کند تا همواره اسناد و مباحث ملل متحد را که در اولین فرصت به بحث بگذارد، بنابراین با توجه به گسترش و افزایش تعداد پناهجویان و مهاجران اجباری در جهان که منجر به توجه ویژه کشورهای عضو مجمع عمومی سازمان ملل متحد و تصویب این اعلامیه شده است، خوشحال هستیم که در فاصله بسیار کوتاهی از تصویب این اعلامیه آن در این فضای علمی به بحث می گذاریم.

در این نشست رئیس سازمان اطلاعات سازمان ملل متحد با قرائت بندهایی از این اعلامیه به چرایی تنظیم و تصویب این اعلامیه و اهم موضوعات مورد نظر مجمع عمومی سازمان ملل متحد پرداخت.

سخنران اصلی این نشست دکتر صفی ناز جدلی، گفت: جا به جایی جمعی و گسترده افراد در سال های اخیر در جهان سران کشورها را در مجمع عمومی واداشت تا در سپتامبر ۲۰۱۶ این اعلامیه را تنظیم کنند و برای کلیه کشورهای عضو تعهداتی را طی یک زمانبندی تا سال ۲۰۱۸ در نظر بگیرند. استاد دانشکده حقوق دانشگاه تهران مرکز افزود: در این سند نیز تعاریف مشخصی از افراد پناهنده، پناهجو، مهاجر اجباری و آواره داخلی ارائه شده است. همانطور که رئیس کمیساریا اعلام کرده پناهجو و پناهنده به دلیل اینکه قادر به بازگشت به کشور خود نیستند نسبت به مهاجر اقتصادی باید بیشتر مورد حمایت قرار گیرند.

در این اعلامیه ۳ دسته تعهدات در نظر گرفته شده است: تعهدات مشترک پناهندگان و مهاجران، تعهدات خاص پناهندگان، تعهدات خاص مهاجران. دکتر جدلی افزود: خوشبختانه در این سند بر اهمیت رعایت حقوق و آزادیهای اساسی مهاجران و پناهندگان فارق از وضعیت پناهندگی آنها تأکید شده است.

در این اعلامیه بر مسئولیت دولت ها نسبت به حمایت از اتباع خود که در کشورهای دیگر به سر می برند، تأکید شده است. همچنین این اعلامیه از کشورهای عضوی می خواهد تا به کنوانسیون ۱۹۵۱ درباره وضعیت پناهندگان و همچنین پروتکل الحاقی ۱۹۶۷ بپیوندند، و چنانچه حق شرطی نسبت به این کنوانسیون اعمال نموده اند، به منظور تأمین حقوق حداکثری پناهندگان در صدد رفع آن برآیند.

اقدامات آتی در این اعلامیه بر اساس دو چهارچوب (CRR) پاسخ جامع به پناهندگان و ( GCR) موافقت جهانی درباره پناهنده تدوین شده است. دکتر جدلی در پایان گفت، اقدامات صورت گرفته در راستای  این اعلامیه در یک کنفرانس جامع تر در سال ۲۰۱۸ با محوریت زوایای بشردوستانه و حقوق بشری مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

دکتر سعید محمودی، استاد دانشکده حقوق دانشگاه استکهلم گفت: اگرچه حقوق پناهندگان نسبت به سالهای گذشته در حال رشد و توسعه است، اما هنوز نتوانسته با سرعت تغییر و تحولاتی که در واقعیت رخ می دهد در سالهای اخیر همراه گردد. اگرچه در برخی دادگاه های کشورهای اروپایی مانند فرانسه و سوئد بر اساس وقایع روز و مثلاً در نظر گرفتن دلایل زیست محیطی برای پناهندگی به کشورهای دیگر آرائی صادر می گردد؛ اما هنوز مقررات بین المللی در این زمینه مربوط به دهه ۵۰ میلادی است و باید بسیار گسترده تر گردد. وی افزود یکی دیگر از چالش های کشورها در برخورد با هجوم پناهندگان ارائه تعریف مشترک از محل امن است. سؤال اینست که پس از نجات گروه های متعدد پناهجویان در دریا، صرف نظر از تابعیت کشتی نجات به کدام محل باید منتقل شوند؟ آیا نزدیک مکان به محل نجات، برای این افراد مناسبت است؟ موضوع دیگر مسئله ادغام و تسهیل ادغام اجتماعی این افراد پس از اخذ پذیرش پناهندگی در کشورهای میزبان است.

فاطمه اشرفی، مدیر انجمن حمایت از زنان و کودکان پناهنده نیز بر اساس سالها تجربه فعالیت در حوزه پناهندگان گفت: از مشاهدات میدانی خود به واقع می توانم بگویم ما در ایران انصافاً نسبت به جمعیت بزرگی که پذیرا بوده ایم و نسبت به کشورها دیگر که دارای امکانات و منابع مالی بسیار بیشتری از ما هستند، طی سالهای گذشته خدمات بسیار خوبی را ارائه داده ایم. به ویژه در چند سال اخیر شاهد اصلاح برخی مقررات بوده ایم که زمینه ارائه خدمات پایه به جمع کثیری از پناهندگان را فراهم آورده است. مدیر انجمن حامی اظهار کرد: علی رغم اینکه ایران یکی از قدیمی ترین کشورهای میزبان پناهندگان است و از نظر جمعیت پناهندگان مقیم کشور تا پیش از بحران سوریه رتبه دوم را داشته ایم و اکنون رتبه چهارم را در جهان دارا هستیم، اما متاسفانه نه تنها سازمان های مردم نهاد تخصصی در این زمینه به تعداد مناسب نیستند، بلکه ما یک مرکز تخصصی مطالعاتی پناهندگان نیز در کشور نداریم تا دست کم از نتایج مطالعات و تحقیقات آن در برنامه ریزی های آینده استفاده کنیم. اشرفی افزود: امیدواریم که با کمک اساتید گرانقدر و افزایش ارتباط دانشگاه و سمن ها شاهد رشد و تقویت خدمات و دستاوردها در این حوزه باشیم.

بیانیۀ نیویورک درخصوص پناهندگان و مهاجرین

در تاریخ ۲۹ شهریور ماه ۱۳۹۵، مجمع عمومی سازمان ملل متحد مجموعه تعهداتی جهت گسترش حمایت از پناهندگان و مهاجران به تصویب رساند. این تعهدات تحت عنوان بیانیۀ پناهندگان و مهاجران نیویورک ثبت شد.

این بیانیه بر پایه این حقیقت استوار است که در سال های اخیر جا به جایی گروه های انسانی به سطحی بی سابقه افرایش یافته است. اغلب این جا به جائی ها مثبت، سازنده و داوطلبانه هستند. با این وجود، این بیانیه اذعان دارد که تعداد افرادی که اجباراً از خانه و وطن خود آواره شده اند به سطح بسیار بالایی رسیده که در تاریخ بی سابقه بوده است و اغلب پناهندگان و مهاجران در شرایطی به سر می برند که از طرفی زندگی آنها در معرض خطر قرار گرفته و از سوی دیگر پذیرش آنها برای کشورهایی که هدف این مهاجرت انبوه پناهندگان و مهاجران هستند، بسیار دشوار است.

با پذیرش این بیانیه، کشورهای عضو، همبستگی عمیق خود را با افرادی که مجبور به گریز از خانه و وطن خود شده اند اعلام می نمایند. کشورهای عضو به تعهدات خود جهت تکریم کامل حقوق انسانی پناهندگان و مهاجران تأکید می نمایند؛ و همچنین دولت های عضو، حمایت گسترده از کشورهای متاثر از جا به جایی گستردۀ موج پناهندگان و مهاجران را تضمین می نمایند.

مفاد مهم این بیانیه در حمایت از پناهندگان

– کشورهای عضو بر اهمیت انطباق با نظام حمایت بین المللی از پناهندگان (کنوانسیون ۱۹۵۱ میلادی، حقوق بشر و قوانین بشردوستانه ) تأکید می نمایند.

– کشورهای عضو اذعان می نمایند که حمایت از پناهندگان و کمک به کشورهای میزبان یک مسئولیت جمعی بین المللی است ( این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که ماهیت جمعی بودن این مسئولیت در سال های اخیر چالش برانگیز بوده است.)

– کشورهای عضو تقویت و تسهیل پاسخ گویی متناسب در مواقع بحران و گذار هموار و روان به رویکردهای پایدار را تضمین می نمایند که سبب پایداری پناهندگان و جوامع محلی می شوند.

– کشورهای عضو متعهد می گردند، منابع مالی بیشتر و قابل پیش بینی تر از منابع بشردوستانه و توسعه ای تأمین نمایند.

– کشورهای عضو متعهد می گردند تا شاهراه های پیش روی پناهندگان برای پذیرش در کشورهای ثالث را گسترش دهند که شامل افزایش امکان اسکان مجدد می باشد.

– کشورهای عضو، حمایت از پاسخ گویی جامع به شرایط پناهندگان با مشارکت کلیۀ ذینفعان را تضمین می نمایند.

– کشورهای عضو متعهد می گردند تا درجهت اقدام جهانی برای پناهندگان در سال ۲۰۱۸ میلادی گام بردارند.

new-york-declaration

چارچوب جامع پاسخ گویی به شرایط پناهندگی (GCR)

بیانیۀ نیویورک براین مسئله تاکید دارد که هرکدام از شرایط پناهندگی ماهیتی متفاوت دارند، با این حال، عناصر ارائه شده در چارچوب GCR شرایط را برای پاسخی جامع، قابل پیش بینی و پایدار به هر نوع شرایط پناهندگی ارائه می نماید.

این چارچوب جهت تضمین موارد ذیل طراحی شده است: پذیرش سریع به همراه حمایت مناسب و اقدامات مقتضی جهت پذیرش؛ حمایت از تأمین نیازهای اضطراری و مستمر (مانند امورحمایتی، بهداشت، آموزش)؛ حمایت و کمک به موسسات و جوامع ملی/محلی که پذیرای پناهندگان می باشند؛ و افزایش فرصت ها برای راه حل های پایدار.

این بیانیه، کمیساریای سازمان ملل متحد در امور پناهندگان را متعهد می سازد تا با همکاری کشورهای مربوطه و مشارکت سایر آژانس های سازمان ملل متحد و ذینفعان، این چارچوب را با شرایط پناهندگی مختلف متناسب ساخته و در عین حال برای ارزشیابی تاثیر آن جهت بهبود این چارچوب در آینده با سایر گروه ها همکاری نماید.

این چهارچوب به جای پاسخ گویی به آوارگی پناهندگان با نگاه کاملاً بشردوسانه که اغلب فاقد منابع مالی لازم است، پاسخ گویی نظام مند و پایداری را فراهم می نمایند که هم برای پناهندگان و هم برای جوامع میزبان آنها مؤثر است. بیانیۀ نیویورک، اصلی استوار خواهد بود.

اقدام جهانی برای پناهندگان

بیانیۀ نیویورک براهداف ذیل تأکید می نماید: کاهش فشار بر کشورهای میزبان، افزایش خوداتکائی پناهندگان؛ افزایش راه حل های اسکان مجدد؛ و حمایت از کشورهای مبدأ در بهبود شرایط جهت بازگشت ایمن و با کرامت پناهندگان.

از کمیسر عالی سازمان ملل متحد درامور پناهندگان تقاضا شده است تا در گزارش سالانۀ ۲۰۱۸ میلادی خود این GCR را به مجمع عمومی سازمان ملل ارائه نماید. سپس براین اساس، کشورهای عضو باید GCR را به عنوان راه حل های سالانۀ خود مدنظر قرار دهند.

ابعاد مهاجرت

بیانیۀ نیویورک شامل تعهداتی درخصوص مهاجران و پناهندگان می باشد، از جمله این تعهدات نجات جان؛ پاسخ گویی به نیازهای خاص؛ مقابله با نژادپرستی و بیگانه هراسی؛ مبارزه با قاچاق انسان؛ تضمین برابری و حمایت در مقابل و از سوی قانون؛ و تضمیمن شمول در برنامه های توسعه ای ملی است.

علاوه بر این، بیانیۀ نیویورک کشورهای عضو را نسبت به پاسخ گویی به محرک های مهاجرت پراکنده؛ تضمین این که مهاجرت یک گزینه است و نه یک التزام و کمک براساس نیاز به مهاجران در کشورهایی که در معرض خطر مناقشات یا بلایای طبیعی قرار دارند؛ کاهش هزینه های مهاجرت کاری؛ ترویج سیاست های جذب و استخدام اخلاقی؛ و اعمال حداقل استانداردهای کاری متعهد می سازد.

کشورهای عضو متعهد می گردند تا اصول راهنمای غیر الزامی برای مهاجران در شرایط آسیب پذیری را تدوین نموده؛ و در مذاکرات فرادولتی جهت اتخاذ اقدام جهانی برای مهاجرت ایمن، نظامند و سازمان دهی شده در سال ۲۰۱۸ میلادی مشارکت نمایند. کمیساریای عالی سازمان ملل متحد درامور پناهندگان تخصص خود را در هر دوجنبه در اختیار کشورها قرار خواهد داد.

شوق نگاه کودکان پناهنده، مرا به ادامه این مسیر دشوار امیدوار می کند

«خیلی وقت‌ها واقعا به یک جایی رسیده‌ام که نشسته‌ام گریه کرده‌ام و با خدا درددل کرده‌ام که دیگر تکلیف از من ساقط شده. تنها چیزی که شاید در آن لحظات بارقه امید و انرژی مضاعفی را در من ایجاد کرده، برق چشم‌های بچه‌های مهاجری بوده که فکر می‌کردم اگر این مدرسه‌ها بسته شود، مجبور می‌شوند برگردند به فضاهایی که هیچ پشتیبانی ندارند و معلوم نیست چه سرنوشتی پیدا کنند» وقتی این حرف‌ها را می‌گوید، چشمانش پر از اشک می‌شود و بغض می‌کند. فاطمه اشرفی، مسئول و بنیان‌گذار انجمن حامی (حمایت از زنان و کودکان پناهنده)، نزدیک به بیست سال است که تمام هم و غم خود را روی مسائل و مشکلات زنان و کودکان پناهنده و مهاجر در کشورهای اسلامی و بیشتر در ایران گذاشته است. او از روزهای سختی می‌گوید که در مسیر کوتاه نیامدن از مسیری که به برحق بودنش اعتقاد دارد و در راه دسترسی همه کودکان به آموزش و حمایت از کودکان و زنان مهاجر، حتی پایش به کلانتری باز شد اما هیچ وقت امیدش را از دست نداده است. با تلاش‌های وی و بسیاری از فعالان اجتماعی دیگر در این حوزه، اردیبهشت سال جاری؛ هیئت وزیران، نهایتا اقدام به اصلاح آیین‌نامه آموزش کودکان پناهنده کرد و یکی از موانع جدی‌ دسترسی کودکان مهاجر به آموزش را که همان شهریه ثبت‌نام بود، برداشت. برهمین اساس در حال حاضر در جمهوری اسلامی ایران، تمام کودکان پناهنده و مهاجر و حتی کسانی که فاقد مدارک اقامتی هستند از همان امکانات آموزشی باید استفاده ‌کنند که کودکان ایرانی در اختیار دارند و حق تحصیل آنها برابر با حق تحصیل کودکان ایرانی است.

فاطمه اشرفی از نزدیک به ۲۰ سال تنها نهاد غیردولتی برای حمایت از زنان و کودکان پناهنده در ایران می گوید؛ ( به نقل از شهر آنلاین

چه شد که به فکر تاسیس موسسه‌ای برای حمایت از مهاجران افتادید؟

در سال‌های ۷۳ و در اوج جنگ‌های بوسنی هرزگوین مسئول یک تیم دانشجویی بودم و برای حمایت از زنان و کودکان مسلمان بوسنیایی که در اردوگاه‌های پناهندگان زندگی می‌کردند، به بوسنی رفتیم و مدتی را در اردوگاه‌های زنان بوسنایی در کشورهای همجوار گذراندیم. این سفر و مشاهده زنان و کودکان که قربانی مناقشات مسلحانه و بحران‌های سیاسی در منطقه شده بودند و از طرف دیگر نقشی که نهادهای مدنی و سازمان‌های غیر‌دولتی در ارائه خدمات مورد نیاز این گروه ایفا می‌‌کردند؛ نقطه عطفی شد تا با حساسیت بیشتری این موضوع را دنبال کنم و در برگشت با این موضوع روبه‌رو شدم که ما درایران دارای بیشترین تعداد پناهنده و مهاجر آسیب‌دیده در مناقشات مسلحانه خارجی را داریم، با مسائل و مشکلات بی‌شماری که روی زمین مانده بود. این مسئله زمینه‌ای شد برای آغاز یک حرکت مدنی برای پرداختن به موضوع زنان و کودکان پناهنده و مهاجری که در کشور زندگی می‌کنند و نیاز به توجه و حمایت ویژه‌تری نیز دارند.

چرا به موضوع زنان و کودکان علاقه‌مند شدید؟

به هرحال زنان از نظر فیزیکی و روحی آسیب‌پذیرترند و به همان نسبت خشونت‌هایی که معمولا در گذر این جابه‌جایی‌ها به زنان و کودکان وارد می‌شود، خیلی بیشتر از خشونت‌ها و آزارهایی است که به مردان وارد می‌شود. ضمن اینکه معمولا زنان در این فرایند، کمتر دیده می‌شوند. درصد این کمتر دیده شدن در جوامع کمتر توسعه‌یافته یا نیافته بیشتر است.

در ابتدای راه، برخورد اطرافیانتان چگونه بود؟

شاید اگر خود من هم به این سفر نمی‌رفتم و با موضوع پناهندگان و پناه‌جویان و مسائل خاص آنان از نزدیک آشنا نمی‌شدم، احساس نیاز برای ورود به این عرصه هم نمی‌کردم. وقتی با اطرافیان و دوستانم درباره مشکلات پناهندگان و مهاجرین صحبت می‌کردیم، حتی آن‌هایی که جایگاهی در مسائل اجتماعی و سیاسی کشور داشتند، با تعجب به من نگاه می‌کردند و چندان اهمیتی برای موضوع قائل نبودند و شاید هم اطلاعات خاصی نداشتند، به‌گونه‌ای که وقتی اقدام به ثبت انجمن کردیم، نزدیک به سه سال پشت درهای کمیسیون ثبت وزارت کشور ماندیم. یعنی حتی برای مسئولان وزارت کشور هم موضوع جا افتاده‌ای نبود و می‌گفتند منظورتان از زن آواره و پناهنده چیست؟ ما در چنین فضایی کار را شروع کردیم. البته شاید هم به خاطر مسائل و مشکلات عدیده‌ای که خودمان در ایران داشتیم، مردم و خیلی از دستگاه‌های دولتی ترجیح می‌دادند که پرونده دیگری به نام پناهندگان باز نشود.

به شما نمی‌گفتند؛ چرا به زنان و کودکان زیادی که در جامعه خودمان با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم‌ می‌کنند، نمی‌پردازید؟

چرا، ولی من اساسا طرح این موضوع را اشتباه و حتی ناپسند می‌دانم. در هیچ کجای قرآن گفته نشده که اگر مسکینی به شما مراجعه کرد، به شناسنامه‌اش نگاه کنید یا حتی از دینش بپرسید و در مقابل تنها شاخصی که همواره مورد تاکید دین و ارزش‌های اعتقادی ما قرار دارد، توجه به کرامت انسانی است. آیات فراوانی در قرآن وجود دارد که ما را از پرداختن به هرگونه تفاوت انسان‌ها اعم از رنگ، جنس، ملیت، زبان و دین برحذر داشته است. در کجای دین ما هست که مثلا به نیازهای مهاجر نپردازی و‌ بگویی ما خودمان زن و بچه بدبخت ایرانی زیاد داریم؟ پرداختن به مشکلات و مصائب آن‌ها هم بخشی از وظایف انسانی و دینی ماست و منافاتی با پرداختن به نیازهای سایر نیازمندان ندارد. زمانی که مسلمان‌ها تحت فشار بودند، پیامبر اکرم(ص) از یک منطقه به منطقه دیگر مهاجرت کردند و مفهوم و ارزش مفهومی مهاجر و انصار در آن مقطع زمانی شکل گرفت تا ارزش‌های انسانی را از ارزش‌های جغرافیایی جدا کند. علاوه بر اینکه ما در ایران براساس کنوانسیون‌های بین‌المللی متعددی که کشورمان به آن‌ها پیوسته، تعهد قانونی داریم تا به نیازهای پناهندگان و مهاجرین ساکن در کشورمان بپردازیم و به آن‌ها پاسخ دهیم.

با نگاه فرصت‌محور اگر نگاه کنیم، چه ظرفیت‌هایی را برای جامعه خودمان با حمایت نکردن از مهاجران از دست می‌دهیم؟

متاسفانه ظرفیت‌های خیلی زیادی را از دست داده‌ایم. در طول ۳۷‌سال گذشته می‌توانستیم نیروهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی قدرتمند و پرتوانی را با توجه به ظرفیت‌های فراوان در کشور تربیت کنیم تا به عنوان سرمایه‌های انسانی موثر در نظام سیاسی و اجتماعی افغانستان فعالیت نمایند. امروز درصد قابل توجهی از شخصیت‌هایی که در حال حاضر در افغانستان در سطوح بالای اجرایی و سیاست‌گذاری حتی در کاخ ریاست جمهوری، دولت و پارلمان افغانستان کار می‌کنند، از میان کسانی هستند که در ایران زندگی کرده و از دانشگاه‌های ما فارغ‌التحصیل شده‌اند و در فضای اجتماعی جامعه ما بدون اینکه برنامه و استراتژی خاصی برای آن در نظر گرفته شود، رشد کرده‌اند. خوشبختانه همت بالای مهاجرین در کنار امنیت اجتماعی جامعه ایرانی این فرصت را به مهاجرین داد که با وجود کمبودهای اقتصادی و سختی‌های فراوان درباره ارتقای فردی و اجتماعی خود اقدام کنند. اگر به آمار نگاه کنیم، می‌بینیم در جمعیتی که در مهاجرت‌های انبوه سال‌های ۵۷ و ۵۸ به ایران آمدند، درصد زنان افغانستانی باسواد، زیر ۱۰درصد بود اما این آمار بعد از سه دهه به بالای ۵۰‌درصد رسیده است و ما در نسل دوم مهاجران ساکن در ایران با کمتر فردی روبه‌رو هستیم که بی‌سواد مطلق باشد و در مقابل با موجی از تلاش جوانان افغانستانی برای ورود به دانشگاه‌ها و ارتقای سطح سواد خود در سطوح دانشگاهی روبه‌رو هستیم که در صورت توجه بیشتر مسئولان و کاهش موانع ساختاری می‌توان نقش پررنگ‌تری در بازسازی افغانستان از طریق بازسازی نیروی انسانی این کشور ایفا کنیم.

* نگاه منفی که طی سال‌ها رسانه‌ها از جمعیت مهاجر در ایران شکل دادند، از کجا آب می‌خورد؟

البته به عنوان یک فعال اجتماعی که در این حوزه مطالعه و فعالیت می‌کند، می‌گویم که اتفاقا در سال‌های اخیر ما با یک تغییر جدی در فضای رسانه‌ای کشور روبه‌رو شده‌ایم که ناشی از اصلاح نگرش‌های عمومی و رشد آگاهی‌های اجتماعی است که نگاه فرصت‌محور را جایگزین رویکردهای منفی تهدید‌محور سال‌های گذشته کرده است. من آن را به حساب بلوغ و بالندگی رسانه‌های خودمان می‌گذارم که به نظر می‌رسد در مسیر استقلال، انصاف و آزاد‌اندیشی مطبوعات و رسانه‌های عمومی کشورمان است.

در این سال‌ها چقدر حمایت شدید؟

چیزی نگویم بهتر است. فقط جدی‌ترین تاسف من در این سال‌ها تلاش‌های سازمان‌یافته یک دستگاه فرهنگی در کشور برای ایجاد محدودیت در فعالیت‌های این انجمن بوده است. آن هم به دلیل تلاش‌های انجمن برای اجرایی شدن فرمان مقام معظم رهبری و حذف موانع ساختاری برای دسترسی کودکان پناهنده به آموزش. باورش سخت است اما با کمال تاسف گاهی شاهد اعمال سلیقه‌های کاملا شخصی مدیران میانی در مسیر اجرای برنامه‌ها و فعالیت‌هایی هستیم که رویکرد ملی دارند و هدفشان تامین منافع اجتماعی میان‌مدت و بلند‌مدت کشور و جامعه است.

آینده را چگونه می‌بینید؟

من همیشه آدم امیدواری بوده و هستم و مطمئنم با تغییر نگرش‌های مثبتی که در سطوح کلان حکومتی و دولتی ایجاد شده است، در آینده نزدیک شاهد تغییرات اساسی‌تری در وضعیت پناهندگان و مهاجران در کشور باشیم. من وقتی وضعیت را با ۱۰‌سال پیش یا بیشتر مقایسه می‌کنم، احساس می‌کنم تحولات جدی و اساسی اتفاق افتاده است. همین که بسیاری از سیاست‌ها و تصمیم‌گیری‌ها مبتنی بر واقعیت‌های اجتماعی در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی اتخاذ می‌شود، جای امیدواری دارد. رسانه‌ها و نهادهای مدنی این روزها با حساسیت بیشتری مسائل مربوط به حقوق پناهندگان در داخل را پیگیری می‌کنند و حتی دستگاه‌های اجرایی دولتی در مقایسه با گذشته به دنبال راهکارهایی برای ارائه خدمات اجتماعی بیشتر و مناسب به گروه‌های آسیب‌پذیر مهاجران هستند. همه این‌ها نشانه‌های مثبتی از تغییرات خوب اجتماعی است که در کشور اتفاق افتاده، از نظر من این‌ها همه‌اش موفقیت است و احساس می‌کنم تا حدودی به اهدافی که مورد نظر بود، دست یافته‌ایم. نقش جدی ما در این سال‌ها حساس‌سازی در سطوح مختلف اجتماعی و تصمیم‌گیری بوده است که خوشبختانه به اندازه کافی ایجاد شده است و امروز پرونده پناهندگان و مهاجران خارجی که همواره به عنوان موضوعات امنیتی و محرمانه بوده و از حوزه سیاست‌گذاری عمومی خارج بود، به روی میز آمده است و در یک منظر عمومی مورد توجه همگان قرار گرفته است.

…………………………………………

نپرداختن به مسائل مهاجران چه تبعاتی می‌تواند برای جامعه ایرانی به همراه داشته باشد؟

ما با یک گروه انسانی روبه‌رو هستیم که چه بخواهیم و چه نخواهیم دارند در کنار ما دارند زندگی می‌کنند. در حال حاضر نیز امکان بازگشت برای آن‌ها فراهم نیست. هنوز بسیاری از قریه‌ها و شهرهای افغانستان تحت سیطره طالبان است و هر روز سر راهشان در کوچه و خیابان بمب منفجر می‌شود. اگر این اتفاق برای من و شما هم می‌افتاد مهاجرت می‌کردیم. در مهاجرت‌های اجباری هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید چرا مردم از جنگ، گرسنگی و قحطی فرار می‌کنند؟ این یک موضوع جهانی و بشری است و این‌گونه نیست که بگوییم ما فقط لطف می‌کنیم. از بین ۶۵‌میلیون پناهنده و مهاجری که در سراسر دنیا وجود دارند، سهم ما سه میلیون نفر است.

چطور می‌توان از این آسیب‌ها به نفع جامعه میزبان جلوگیری کرد؟

مثال می‌زنم. سال گذشته بازدیدی از کانون اصلاح و تربیت کودکان کابل داشتم. تعدادی از آن‌ها بچه‌هایی بودند که قبل از عملیات انتحاری دستگیر شده‌ بودند. وارد که شدم، دیدم همه نشسته‌اند و قرآن می‌خوانند. دور تا دور دیوار هم مملو از آیات جهاد و بهشت بود. یعنی این دو مفهوم، تنها مفهوم‌های قابل درک توسط آن‌ها از دین و قرآن بودند. هیچ‌کدام سواد مدرسه‌ای نداشتند. پرسیدم: چند نفرتان در ایران بودید؟ یک پسربچه ۱۳، ۱۴ساله دستش را بالا کرد. از او پرسیدم: تو که ایران بودی چرا درس نخواندی؟ با بغض و خشمی که در نگاهش بود، گفت: مگر شما ایرانی‌‌ها ما را آدم حساب کردید که اجازه بدهید به مدرسه‌های شما برویم‌؟ این یعنی تهدیدی جدی که اگر ما در مقابل این بچه‌ها هر مانعی برای مدرسه رفتن ایجاد کنیم، در واقع حوز‌های امنیتی خودمان را نادیده گرفته‌ایم.

به هر حال جمعیت زیادی از جامعه مهاجر در کشور ما تحصیل کرده‌اند.

من این حرف را در جمع خیلی از مسئولان گفته‌ام و به خیلی از آموزش‌و‌پرورشی‌ها هم برخورده است. آمده‌اند به من عدد و رقم دادند که ما این‌قدر دانش‌آموز و اینقدر فارغ‌التحصیل مهاجر داشتیم. اما هیچ‌کس محتوایی جواب نداده. زمانی که ما موانع مختلفی برای مدرسه رفتن بچه‌های افغانستانی ایجاد می‌کنیم، یا حتی وقتی اجازه می‌دهیم همان حداقل‌ها وارد مدرسه بشوند آن‌قدر تحت فشارهای روحی و روانی و اجتماعی قرارشان می‌دهیم که بعضا از مدرسه فرار می‌کنند یا حتی اگر از بهترین دانشگاه‌ها و مدارس ما فارغ‌التحصیل شوند، مثل یک بمب ساعتی مملو از عقده‌های سرکوب شده می‌شوند، نتیجه این می‌شود که برخی از این‌ها برمی‌گردند به افغانستان و پست‌های کلیدی در کشورشان می‌گیرند، در رسانه‌ها جا پیدا می‌کنند و آنجاست که قلم‌هایشان به جای اینکه سپاس‌گزار ما باشد، کوبنده ما می‌شود. کسانی که می گویند ما برای این‌ها سالی یک میلیون یا دو میلیون هزینه می‌کنیم، فکر این را بکنند که هرکدام از این‌ها به دلیل محروم بودن از آموزش، اصول و فرهنگ شهروندی، ارزش‌های اجتماعی را یاد نگیرند و در آینده تبدیل به یک عنصر ضداجتماعی بشوند و دست به رفتارهای ناهنجار در جامعه بزنند، در این صورت ما آن‌ها را به افغانستان نمی‌فرستیم، به همین زندان‌های خودمان می‌فرستیم و آنجا حداقل روزی ۲۰۰هزارتومان باید برایشان هزینه کنیم و به اعداد و ارقام بسیار نجومی‌ در سال می‌رسیم.

در حوزه زنان چطور؟

اگر شما امروز به مسائل و مشکلاتی که یک زن مهاجر در اداره زندگی خود و کودکانش در یک مسیر سالم دارد نپردازید، بی‌شک این ناامنی اجتماعی را فردا وارد خانه‌های خودتان کرده‌اید. در دنیا نیز پرداختن به موضوع پناهندگان و مهاجران از این جهت خیلی مهم است که قابلیت ایجاد اقلیت‌های اجتماعی را دارند. هرچه اقلیت‌های اجتماعی در جامعه بیشتر باشند، شکاف اجتماعی بیشتر می‌شود و تشکیل شکاف اجتماعی مترادف با توسعه خشونت اجتماعی است.

…………………………………………

دریچه

«هنر» زن افغانستانی باید زنده بماند

طبق آمار اداره اتباع ۳۰۰‌هزار مهاجر افغانستانی در مشهد زندگی می‌کنند که ۱۵۰هزار نفر آن‌ها به صورت قانونی هستند و بخش زیادی را کودکان و زنان تشکیل می‌دهند. بسیاری از این افراد نسل دوم و سوم مهاجرانی هستند که پدر و مادرهایشان در ایران متولد شده‌اند و به دلیل نگاه‌های غفلت‌بار مسئولان در سال‌های گذشته از تحصیل بازمانده‌اند. فاطمه سبزه‌کار، مسئول دفتر انجمن حامی در مشهد است.

با وی درباره مشکلات زنان و کودکان مهاجر ساکن در مشهد و فعالیت‌هایی که این انجمن انجام می‌دهد، گفتگو کرده‌ایم.

زنان مهاجر بیشتر با چه مشکلاتی روبه‌رو هستند؟ 

خیلی از این زن‌ها اعتقاد دارند حضورشان در جامعه ایران باعث شده از قیود سنتی جامعه افغانستان در بیایند و از حداقل حقوق انسانی برخوردار شوند. این موضوع باعث شده بتوانند باسواد شوند یا حداقل فرزندانشان را به مدرسه بفرستند. بیشتر این زنان اگر امنیت در کشور خودشان فراهم باشد، دوست دارند که به کشور و شهر خودشان برگردند. البته این موضوع در نسل دوم و سوم کمتر است و آن‌ها دوست دارند در ایران بمانند. این موضوع خیلی خوب نیست و همین امر باعث می‌شود که به واسطه حضور چند ساله‌شان در ایران، از فرهنگ و رسوم کشورشان اطلاعی نداشته باشند و همین بی‌اطلاعی از مفاخر و تمدن کشورشان باعث نبود تعلق خاطر به ملت و سرزمینشان می‌شود. برهمین اساس یکی از بخش‌های آموزشی ما تاریخ و جغرافیای افغانستان برای آشنا کردن این کودکان با ملیتشان است. در مورد زنان نیز با پرپایی نمایشگاه‌های صنایع دستی زنان افغانستانی و آموزش آن‌ها سعی در زنده نگه داشتن این هنرها که خاص این سرزمین است، داریم.

هزینه‌های مرکز چطور تامین می‌شود؟

بخشی از بودجه‌ها از منابع بین‌المللی و بخشی از آن‌ها توسط خیرین تامین می‌شود.

چند نفر عضو مرکز شما در مشهد هستند؟

حدود ۴۰۰‌نفر شامل ۳۲۰دانش‌آموز و ۸۰زن.

ثبت‌نام بر چه اساسی است؟

اولویت اول این است که بچه واقعا از تحصیل باز مانده باشد، دچار کبر سن شده و کودک کار باشد. مثلا برای کودک کار ساعت آموزش را طوری تنظیم می‌کنیم که بچه بتواند هم کار کند و هم تحصیل. با وجود رفع موانع قانونی در کشور کم و بیش با موانعی روبه‌رو هستیم که باید به مرور زمان رفع شوند. به عنوان نمونه کمبود فضاهای فیزیکی به‌ویژه در نواحی حاشیه‌ای شهر، بخشی از کودکان را از حضور در مدارس دولتی محروم کرده است. در برخی مدارس نیز با برخوردهای سلیقه‌ای مدیران مدارس روبه‌رو هستیم که به بهانه‌های مختلف از ورود کودکان به مدارس خودداری می‌کنند که البته این موضوع نیاز به فرهنگ‌سازی و تلاش برای تغییر نگرش‌های اجتماعی دارد و ما باید با صبر و حوصله در انتظار بهبود وضعیت باشیم.

با توجه به جمعیت بالای مهاجر چطور می‌توان این خدمات را گسترش داد؟

اول از همه باید حضور مهاجران را به عنوان بخشی از جامعه شهری پذیرفت و سازمان‌های اداری و شهری را به این موضوع متعهد کرد.

چه کسانی در این مسیر سنگ‌اندازی می کنند؟

البته در سال‌های اخیر نگاه به مهاجران مثبت‌تر شده. ایجاد این فضا را باید مدیون پیام رهبر انقلاب خطاب به مسئول آموزش‌و‌پرورش دانست. اما گاهی موانع آموزش کودکان مهاجر در کج‌سلیقگی‌های برخی مدیران میانی است که هنوز نگاه منفی و تهدیدآمیزی نسبت به مهاجران دارند.

…………………………………………

دیدگاه

مهاجرت از جنس زنانه

۱- الان یک ساعت است که پشت پنجره‌‌ فولاد نشسته‌ای. صاحب‌کار ماه‌هاست که تسویه حساب نکرده است و تو هم حوصله‌‌ دوختن مهره‌ها به لباس مجلسی را از دست داده‌ای. فردا امتحانات ترم شروع می‌شود و تو هنوز شهریه دانشگاه را نداده‌ای تا بتوانی کارت ورود به جلسه امتحان را دریافت کنی‌. مادر از زیارت ضریح برمی‌گردد. سرت را پایین گرفته‌ای تا سرخی چشم‌هایت را کمتر ببیند. کنارت می‌نشیند. دستت را در دستش می‌گیرد و چیزی را در دستت می‌گذارد. آرام می‌گوید: خدا بزرگه. و بلند می‌شود. توی دستت تنها انگشتر مادر است.

۲- همه دورتادور سفره‌‌ صلوات نشسته‌اند. یکی از همسایه‌ها بلند می‌گوید: برای سفیدبختی جوان‌ها دعا کنید. زن دانه‌های تسبیح را آرام می‌گرداند. امروز دوباره با دخترش جر‌و‌بحث داشت. تمام زندگی دختر این شده بود که همراه برادرش برود خارج. هر چه نصیحتش می‌کرد که راه قاچاق، خطر دارد، انگار دختر نمی‌شنید.

۳- پیرزن را مدت‌هاست که می‌شناسم. درست از وقتی آمده‌ام، در یکی از مدارس خودگردان درس بدهم. پیرزن همیشه دم در خانه چهارپایه‌ای پلاستیکی می‌گذارد و می‌نشیند. صبح یک روز سرد پاییز است و من از کنار پیرزن رد می‌شوم. صدا می‌زند و می‌گوید: لباس گرم بپوش. سرم را تکان می‌دهم و به داخل مدرسه می‌دوم. فردایش یک مشت توت خشک و کشته‌‌ بادام را توی پلاستیک می‌ریزم و برایش می‌برم. چشم‌هایش نمناک می‌شود. حرفی نمی‌نزد و کشته را توی دهانش می‌گذارد. چشم‌هایش را می‌بندد. «کشته‌‌ منطقه است.» همکارانم می‌گویند بچه‌های پیرزن، کارگران فصلی هستند که تابستان‌ها در همین شهر کار می‌کنند و در فصل سرد برای کار به شهرهای جنوبی می‌روند. پیرزن تنهاست و شاید در این روزها، گذشته‌‌ شیرینش را مرور می‌کند.

مهاجرت در جهان معاصر برخلاف گذشته که بیشتر مردانه بوده است، به پدیده‌ای مردانه- زنانه تبدیل شده‌ است. تعداد زیادی از زنان افغانستانی طی دوره‌های مختلف جنگ و با تشدید ناامنی‌ها در کشورشان به ایران مهاجر شدند. عمر این مهاجرت‌ها برابر با عمر استقرار نظام جمهوری اسلامی‌ است. این هجرت، ظرفیت‌ها و فرصت‌های خاصی را برای زنان مهاجر در ایران به همراه داشته است که می‌توان گفت زن مهاجر در استفاده از این فرصت‌ها موفق عمل کرده است. دختران و زنان زیادی که در دانشگاه‌های جمهوری اسلامی‌تحصیل کرده و به کشورشان بازگشته‌اند، گواه این حقیقت است.

دغدغه‌های زنان مهاجر را می‌توان حداقل در سه نسل دسته‌بندی کرد. دختران، مادران و مادر‌بزرگان. زنانی که بعد از دوران میان‌سالی به ایران مهاجرت کردند، تمام خانه و زندگی خود را جا گذاشتند و دوران سخت جنگ و آوارگی را تجربه کردند. تمام زندگی آن‌ها در تلاش برای حیات خلاصه شده است. زندگی دشوار در مهاجرت، اضطراب ناشی از بحران‌های روحی مثل از دست دادن عزیزانشان در جنگ باعث از آن‌ها کوهی از صبر و تحمل ساخته است. مادران که در دوران کودکی و نوجوانی مهاجرت را تجربه کرده‌اند، مهم‌ترین دغدغه‌شان شکاف ایجاد شده بین آن‌ها و فرزندانشان است. فرزندان آن‌ها در ایران و بین همسن و سال‌های ایرانی به دنیا آمده و رشد کرده‌اند و به لحاظ هویتی، بیشتر ایرانی‌اند تا افغانستانی. جوانان این خانواده‌ها با جهشی بزرگ، از سنت گذشته‌اند و اکنون دغدغه‌هایی چون تحصیل و شغل مناسب و حضور در اجتماع را در سر می‌پرورانند؛ دغدغه‌هایی که برای مادرانشان، چیزی جز رویاپردازی نبود. دخترانی که در کشور میزبان به دنیا آمده‌اند، برای ساختن آینده خود به پا خاسته‌اند. آن‌ها برای دست‌یابی به مدارج بالای تحصیلی تلاش می‌کنند اما فقر و تبعیض سد راهشان می‌شود.

* دکترای فلسفه استاد دانشگاه کابل/ نفیسه حفیظی*

خبرنگار: الهام ظریفیان

سازمان ملل نسبت به وقوع بحران انسانی در افغانستان هشدار داد

کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان با اشاره به بازگشت چشم گیر پناهجویان افغانستانی به این کشور نسبت به وقوع بحران انسانی در افغانستان هشدار داد.

کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان اعلام کرد که با بازگشت چشم‌گیر پناهجویان به افغانستان و نداشتن سرپناه، احتمال بروز مشکلات گسترده وجود دارد.

«ایوو فرایسن» رئیس دفتر هماهنگ کننده کمک‌های بشریِ کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل گفت که روزانه ۷۴۰۰ مهاجر افغانستان از طریق مرزهای پاکستان وارد این کشور می‌شوند و بسیاری از آنان بی سرپناه هستند.

وی افزود: مهاجرانی که در ماه‌های اخیر از پاکستان به افغانستان برگشته اند نیاز به کمک‌های جدی دارند، ۶۰ درصد این مهاجران را کودکان و زنان تشکیل می دهند، لذا آنها به غذا، آب آشامیدنی بهداشتی، سرپناه و خدمات رفاهی نیاز دارند.

 لازم به ذکراست که دولت پاکستان اعلام کرد که همه پناهندگان افغانستانی باید تا تاریخ ۱۵ مارس ۲۰۱۷ این کشور را ترک کنند. انتظار می رود تا پایان این تاریخ نزدیک به دو میلیون پناهنده افغانستانی از پاکستان به کشورخود برگردند.

این گفته ها در حالی مطرح می شود که ظاهرا یکی از پیش شرط‌های جامعه جهانی و کشورهای اروپایی برای تداوم کمک‌های اقتصادی به افغانستان، بازگشت اجباری پناهجویان این کشور بود، که این درخواست از سوی کشور افغانستان رد شد.

نشست تخصصی درباره حمایت از پناهندگان و مهاجرین اجباری

انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی و مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد برگزار می کند:

اعلامیه اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در حمایت از پناهندگان و مهاجرین و مسئولیت دولت ها سپتامبر ٢٠١۶

سخنران:دکتر صفی ناز جدلی ، استادیار دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران مرکزی؛ و کارشناس مسائل مهاجرت بین المللی و پناهندگان

زمان : چهارشنبه ۲۸ مهر ۱۳۹۵  – از ساعت ۱۵:۳۰ تا ۱۷:۳۰

مکان: کریمخان – خیابان ویلا ( نجات الهی) – خانه اندیشمندان علوم انسانی – سالن حافظ

انجمن مقدم کلیه علاقه مندان را گرامی می دارد.

دانش آموزان مرکز آموزش پایه حامی در جشن روز کودک

دانش آموزان دختر و پسر مرکز آموزش پایه انجمن حامی – پرتو در تهران در مراسمی به مناسبت «روز کودک» که به میزبانی شهرداری تهران در فرهنگسرای بهمن برگزار گردید، این روز را جشن گرفتند.

rooze-koodak-hami-resized-1

این جشن که به دلیل شروع ایام سوگواری ماه محرم زودتر برگزار گردید، همراه با برنامه های بسیار شاد و متنوعی اعم از اجرای نمایش های کودکانه، اجرای زنده توسط گروه فتیله، مسابقه و همچنین کارگاه های متنوع بازی و سرگرمی و نقاشی بود.

rooze-koodak-hami-resized-3

rooze-koodak-hami-resized-2

به گزارش انجمن حامی، شهردار تهران آقای قالیباف مهمان ویژه این مراسم بود و بازیگران سرشناسی از جمله رامبد جوان، بهاره رهنما، لیلا اوتادی، میلاد کی مرام وکامران تفتی در این مراسم حضور داشتند و از نزدیک با دانش آموزان در بازی ها شرکت کردند. ۹۰ دانش آموز مرکز انجمن حامی به همراه دانش آموزانی از مدارس دیگر از مناطق مختلف شهر تهران در این مراسم شاد و مهیج شرکت کرده و با دریافت هدایایی از طرف شهرداری به مدارس خود بازگشتند.

rooze-koodak-hami-resized-4

وضعیت مهاجران افغانستان در نشست ژنو مورد بررسی قرار گرفت

نشست چهارجانبه افغانستان، ایران، پاکستان و کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در ژنو به منظور بررسی وضعیت و شیوه بازگشت مهاجران افغانستان برگزار شد.

 این نشست روز جمعه ۱۶ میزان برگزار شد که «عبدالله عبدالله»، رئیس اجرائیه دولت وحدت ملی افغانستان ریاست هیأت افغانستان را بر عهده دارد.

در این نشست، کمیسر عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، وزیر دولت پاکستان در امور مناطق مرزی و معاون وزیر کشور ایران حضور داشتند.

 عبدالله در این نشست از دولت پاکستان خواسته است تا ضرب‌الاجل خروج مهاجرین افغانستان در پاکستان تمدید شود.

آخرین تاریخی که برای خروج مهاجرین افغانستان از سوی نواز شریف، نخست وزیر پاکستان تعیین شده است، بهار سال آینده است.

عبدالله از کشورهای میزبان خواسته است تا روند خروج مهاجرین افغانستان را تدریجی بسازند تا دولت افغانستان آمادگی و ظرفیت لازم را برای جذب آنها ایجاد کند.

عبدالله همچنین مشکلاتی را که تجار افغانستان در ماه‌های اخیر در پاکستان داشته‌اند مورد بحث قرار داده است.

مهاجرین افغانستان در پاکستان در ماه‌های اخیر مشکلات زیادی داشتند. ضرب‌الاجل خروج اجباری آنهایی که مدارک رسمی ندارد تا حال چند بار تجدید شده است.

این در حالی است که اخیرا دولت افغانستان و اتحادیه اروپا به توافق رسیده اند تا افغانستانی‌هایی که پرونده‌های مهاجرت آنها، بعد از تکمیل روند انفرادی قانونی، از سوی کشورهای اروپایی رد شده، به افغانستان بازگردند.

بر مبنای این سند که  راه پیش رو خوانده شده، هزارها افغانستان مجبور به برگشت به کشورشان خواهند شد.

منبع : خبرگزاری افغانستان – فارس

جشن بازگشایی اولین روز مدرسه در مرکز آموزشی حامی سمنان

مراسم بازگشایی مرکز آموزش پایه حامی در سمنان همزمان با اولین روز آغاز سال تحصیلی ۹۵ – ۹۶  در روز ۳ مهر ماه در مرکز آموزشی حامی سمنان در دو نوبت صبح و بعد ازظهر برگزار گردید. این جشن با حضور دانش آموزان اول تا ششم ، اولیاء دانش آموزان و معلمان و با برنامه های متنوعی از جمله پخش سرود ملی، پذیرایی با شکلات و شیرینی از دانش آموزان، اهدای بسته های لوازم التحریر به کلیه دانش آموزان دختر و پسر همراه بود.

 

madrese-semnan-logo-6

توزیع لوازم التحریر به دانش آموزان - سمنان

madrese-semnan-logo-4

به گزارش انجمن حامی، برای کودکان پیش دبستانی و پایه اول در این مرکز جشن ویژه ای همراه با اهدای گل به این کودکان و آشنایی با محیط مدرسه برگزار شد، تا این کودکان با حضور در کلاس هایی که از قبل تزیین شده بود با نشاط و شادی هرچه بیشتر دوران تحصیلی خود را آغاز کنند.

گفتنی است،دانش آموزان مرکز آموزشی انجمن حامی در سمنان در سال جدید اغلب کودکانی هستند که به دلایلی از جمله کبر سن، کارت اقامت شهرستان  های دیگر، تکمیل ظرفیت مدارس دولتی و یا عدم شرکت در طرح ثبت نام کارت تحصیلی در دفاتر کفالت امکان ورود به مدارس دولتی را نداشته اند.

madrese-semnan-logo-5

در پایان این جشن ۱۶۵ دانش آموز این مرکز با عبور از زیر قرآن به  همراه معلمان خود به کلاس های درس رفتند تا سال تحصیلی جدید را با نشاط و در پناه قرآن آغاز کنند.

madrese-semnan-logo-2

در شورای شهر تهران مطرح شد: ابعاد اجتماعی زندگی مهاجران خارجی مقیم پایتخت

ایران با بیش از ۳ دهه میزبانی یکی از بزرگترین جمعیت پناهندگان و مهاجران جهان بوده است. تجربیات مثبت، دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در ارائه خدمات به مهاجران و پناهندگان در کنار چالش های این موضوع ضرورت توجه مطالعاتی و اجرایی هرچه بیشتر را با مشارکت بخش مدیریت شهری پایتخت که میزبان یک سوم جمعیت نزدیک به ۳ میلیونی پناهندگان و مهاجران سراسر کشور است، را بیشتر نمایان می کند. با توجه به شرایط کنونی کشورهای همسایه، امکان بازگشت داوطلبانه پناهندگان و مهاجران بعید به نظر می رسد؛ بنابراین بهتر است با بررسی درس های سالهای گذشته در کنار برنامه ریزی در سالهای پیش رو برای حضور این افراد برنامه ریزی های لازم صورت گیرد. این امر نه تنها موجب بهبود وضعیت پناهندگان در کشور خواهد شد، بلکه موجب ایجاد توازنی واقع بینانه در برنامه ریزی های کلان در سازمان های مرتبط خواهد گردید.

daneshvar _ shoraye shahr

خوشبختانه رویکرد مثبت رئیس کمیسیون اجتماعی شورای شهر تهران به موضوع پناهندگان و مهاجران مقیم تهران، موجب شده است تا این موضوع طی جلسه ای در شورای شهر تهران با حضور مدیران اجرایی مناطق مختلف شهرداری تهران روز ۱۲ مهرماه برگزار گردد.

در این جلسه مدیر انجمن حمایت از زنان و کودکان پناهنده با ارائه تصویری از وضعیت جامعه پناهندگان و مهاجران که طی یک تحقیق میدانی از ۳۵۰ خانواده به عنوان جامعه نمونه آماری بدست آمده است، گفت اهمیت توجه به مسئله آموزش در میان خانواده مهاجران و پناهندگان موجب می شود تا رشد بهبود وضعیت اجتماعی و زندگی این افراد امکان ادغام بیشتر در جامعه میزبان را فراهم آورد. فاطمه اشرفی افزود: سرمایه گذاری روی نیروی انسانی دارای منافع مشترک برای جامعه میزبان و جامعه پناهنده خواهد بود.

فاطمه دانشور، نماینده شورای شهر تهران با اشاره به مسائلی که بسیاری از مهاجران و پناهندگان در حوزه آسیب های اجتماعی دارند و به دلیل فقدان قوانین و مقررات لازم در این زمینه در بسیاری موارد دستگاه های اجرایی در شرایط بلاتکلیفی برای رسیدگی به وضعیت این افراد به سر می برند اظهار کرد: توجه به مسئله مهاجران و پیش بینی راه حل های حقوقی برای مسائل آنان به مسئولان مدیریت شهری و دستگاه های دولتی نیز کمک می کند و از برخوردهای سلیقه ای جلوگیری می کند. به عنوان مثال به ما گزارش شده است کودک ۳ ساله ای که دارای پدر و مادر افغان بوده و والدین خود را از دست داده است، به دلیل فقدان مقررات لازم امکان پذیرش توسط بهزیستی را ندارد. این مسئله می تواند با یک راه حل قانونی و منطقی حل گردد. رئیس کمیسیون اجتماعی شورای شهر تهران افزود: ورود شورای شهر تهران به این مسئله به دلیل اهمیت کسب شناخت لازم از جامعه پناهندگان و مهاجران و استفاده از پتانسیل های آنان در خدمت این جامعه است.

دکتر عباسی - شورای شهر تهران- انجمن حامی

دکتر محمد جلال عباسی، محقق جمعیت شناسی با ارائه آمارهای دقیقی از حضور و وضعیت پناهندگان و مهاجران افغانستانی در تهران اظهار کرد: طبق تحقیقاتی که توسط گروه ما در دانشگاه تهران صورت گرفته است بیش از ۵۰ درصد از مهاجران و پناهندگانی که در تهران زندگی می کنند در ایران متولد شده اند. این نکته به ما یادآور می شود که ما باید در برنامه ریزی های خود در سطوح مختلف به مسئله ادغام این افراد با جامعه میزبان و احساس تعلق آنها به کشور میزبان توجه کنیم. برخلاف تصور عمومی از اینکه مهاجران فرصت های شغلی جامعه میزبان را گرفته اند، آمارهای دقیق ما نشان می دهد از مجموع افراد تحصیلکرده اتباع خارجی سهم بسیار کوچکی از فرصت های شغلی اخذ شده است، و باید توجه داشته باشیم در برخی استان های کشور مانند استان کرمانشاه که دارای بیشترین آمار بیکاری هستند، حضور پناهندگان و مهاجران خارجی ممنوع است. این استاد دانشگاه تهران افزود: مطالعات ما درباره تجربه های موفق در کشورهای دیگر نشان داده است این کشورها که دارای تعداد زیادی از مهاجران هستند طی برنامه های دقیقی نسبت به مسئله ادغام اجتماعی تلاش کرده اند و این امر به تقویت ظرفیت های جامعه میزبان نیز کمک کرده است. دکتر عباسی ادامه داد: در بسیاری از کشورهای جهان مراکز تخصصی مطالعات مهاجران اجباری و پناهندگان وجود دارد و از نتایج تحقیقات این مطالعات در برنامه ریزی های خرد و کلان استفاده می گردد. در کشور ما نیز که بیش از ۳ دهه است که دارای جمعیت ۳میلیون مهاجران و پناهندگان خارجی است ضرورت تأسیس یک مرکز مطالعات پناهندگان وجود دارد.

daneshvar _ shoraye shahr

در پایان این جلسه نیز فاطمه دانشور با تأکید بر لزوم تکرار جلسات هم اندیشی درباره مسائل و فرصت های مهاجران مقیم تهران، از طرح تأسیس مرکز  مطالعات پناهندگان و مهاجران اجباری که از نتایج تحقیقات آن بتوان در برنامه ریزی های شهری استفاده کرد، استقبال نمود.